MPSC Test Logo mpsctest.in
polity Central Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

लोकसभेच्या अध्यक्षांना (Speaker) खालीलपैकी कोणाद्वारे पदावरून हटवले जाऊ शकते?

The Speaker of Lok Sabha can be removed by:

पर्याय (Options):
A

राष्ट्रपती

B

पंतप्रधान

C

संसदेचे संयुक्त अधिवेशन

D

लोकसभेच्या बहुमताच्या ठरावाद्वारे

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर लोकसभेच्या बहुमताच्या ठरावाद्वारे हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • लोकसभेचे अध्यक्ष हे भारतीय संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहाचे पीठासीन अधिकारी असतात आणि त्यांना पदावरून हटवणे हे पूर्णपणे भारताच्या संविधानातील तरतुदींनुसार नियंत्रित केले जाते. • अनुच्छेद 94(क) अंतर्गत, लोकसभेच्या तत्कालीन सर्व सदस्यांच्या बहुमताने संमत केलेल्या ठरावाद्वारे अध्यक्षांना त्यांच्या पदावरून हटवले जाऊ शकते, ज्याला तांत्रिकदृष्ट्या प्रभावी बहुमत (Effective Majority) म्हटले जाते. • असा ठराव मांडण्यासाठी एक अनिवार्य अट अशी आहे की, अध्यक्षांना पदावरून हटवण्याचा ठराव मांडण्याचा मानस व्यक्त करणारी किमान 14 दिवसांची पूर्व नोटीस देणे आवश्यक आहे. • अनुच्छेद 96 नुसार, जेव्हा अध्यक्षांना पदावरून हटवण्याचा ठराव विचाराधीन असतो, तेव्हा अध्यक्ष सभागृहाच्या बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवू शकत नाहीत, जरी त्यांना सभागृहात उपस्थित राहण्याचा आणि कामकाजात भाग घेण्याचा अधिकार असतो. • अशा ठरावावरील मतदानादरम्यान, अध्यक्षांना पहिल्या फेरीत मतदान करण्याचा अधिकार असतो परंतु मतांची समानता झाल्यास ते निर्णायक मत (Casting Vote) देऊ शकत नाहीत. पूरक माहिती: • घटनात्मक चौकट • अनुच्छेद 93: लोकसभा शक्य तितक्या लवकर सभागृहाच्या दोन सदस्यांची अनुक्रमे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष म्हणून निवड करेल अशी तरतूद करते. • धन विधेयक (Money Bill): अनुच्छेद 110 अंतर्गत, एखादे विधेयक हे धन विधेयक आहे की नाही हे प्रमाणित करण्याचा अंतिम अधिकार अध्यक्षांकडे असतो आणि या निर्णयाला न्यायालयात आव्हान दिले जाऊ शकत नाही. • संयुक्त अधिवेशन: सामान्य विधेयकांवरील कोंडी सोडवण्यासाठी अनुच्छेद 108 अंतर्गत राष्ट्रपतींनी बोलावलेल्या संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त अधिवेशनाचे अध्यक्षस्थान लोकसभेचे अध्यक्ष भूषवतात. • स्वायत्तता: या पदाची निःपक्षपातीपणा राखण्यासाठी, अध्यक्षांचे वेतन आणि भत्ते भारताच्या संचित निधीवर (Consolidated Fund of India) भारित केले जातात आणि त्यावर संसदेत वार्षिक मतदान होत नाही.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):