polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतीय संविधानातील राज्यधोरणाच्या निदेशक तत्त्वांचे उद्दिष्ट काय आहे:
Directive Principles of State Policy in the Indian Constitution aim to create a:
पर्याय (Options):
A
भांडवलशाही राज्य
B
एकाधिकारशाही राज्य
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
कल्याणकारी राज्य
D
साम्यवादी राज्य
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
कल्याणकारी राज्य हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• राज्यधोरणाच्या निदेशक तत्वांचा उद्देश भारताला कल्याणकारी राज्य म्हणून स्थापित करणे हा आहे.
• ही तत्वे भारतीय संविधानाच्या भाग IV मध्ये समाविष्ट असून ती राज्याला धोरणे आणि कायदे तयार करण्यासाठी मार्गदर्शन करण्यासाठी आहेत.
• ते सामाजिक आणि आर्थिक लोकशाहीवर भर देतात, ज्याचा उद्देश असमानता कमी करणे आणि सर्व नागरिकांसाठी योग्य राहणीमान सुनिश्चित करणे हा आहे.
• मुख्य क्षेत्रांमध्ये उपजीविकेची पुरेशी साधने पुरवणे, समान कामासाठी समान वेतन, मुलांचे आणि तरुणांचे संरक्षण आणि न्याय आणि समानतेवर आधारित सामाजिक व्यवस्था सुनिश्चित करणे यांचा समावेश आहे.
पूरक माहिती:
• राज्यधोरणाच्या निदेशक तत्वे न्यायप्रविष्ट नाहीत, म्हणजेच ती कोणत्याही न्यायालयाद्वारे अंमलात आणता येत नाहीत, परंतु ती देशाच्या शासनात मूलभूत आहेत.
• भारतीय संविधान 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी स्वीकारले गेले आणि 26 जानेवारी 1950 रोजी अंमलात आले.
• ही तत्वे आयर्लंडच्या संविधानाने प्रेरित आहेत आणि त्यांचा उद्देश असा आहे की एक सामाजिक चौकट निर्माण करणे जी सर्व नागरिकांच्या कल्याणाचे समर्थन करते.
• न्यायप्रविष्ट नसतानाही, ही तत्वे राज्यासाठी एक नैतिक दिशादर्शक म्हणून काम करतात जेणेकरून सामाजिक कल्याण आणि सार्वजनिक हितासाठी कायदे आणि धोरणे तयार करता येतील.
• संविधानाच्या प्रस्तावनेत अंतर्भूत असलेल्या न्याय, स्वातंत्र्य, समानता आणि बंधुत्व या ध्येयांची प्राप्ती साध्य करण्यासाठी या तत्वांचे अंमलबजावणी महत्त्वाची मानली जाते.