polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
घटनेच्या अनुच्छेद 84 संबंधित खालीलपैकी कोणता पर्याय योग्य आहे?
Which of the following is related to Article 84 of the Constitution?
पर्याय (Options):
A
सदस्यत्वासाठी अपात्रता
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
संसद सदस्यत्वासाठी पात्रता
C
वार्षिक वित्तीय विवरण
D
अध्यादेश काढण्याचे राष्ट्रपतींचे अधिकार
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर म्हणजे संसद सदस्यत्वाची पात्रता .
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 84 मध्ये संसद सदस्य होण्यासाठी आवश्यक असलेल्या पात्रता नमूद केल्या आहेत.
• संसदेच्या सदस्यत्वासाठी पात्र होण्यासाठी व्यक्ती भारताचा नागरिक असणे आवश्यक आहे.
• लोकसभेत (लोकसभा) निवडून येण्यासाठी उमेदवाराचे किमान वय २५ वर्षे आहे.
• राज्यसभेसाठी (राज्य परिषद) उमेदवाराचे वय किमान ३० वर्षे असणे आवश्यक आहे.
• उमेदवाराकडे संसदेने बनवलेल्या कोणत्याही कायद्याद्वारे किंवा त्याअंतर्गत विहित केलेल्या इतर पात्रता असणे आवश्यक आहे.
पूरक माहिती:
• सदस्यत्वासाठी अपात्रता:
• अनुच्छेद 102 संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाच्या सदस्यत्वासाठी अपात्रतेशी संबंधित आहे.
• कारणांमध्ये लाभाचे पद धारण करणे, मन अस्वस्थ असणे, दिवाळखोर नसणे, भारताचे नागरिक नसणे किंवा संसदेने केलेल्या कोणत्याही कायद्यानुसार अपात्र ठरणे यांचा समावेश आहे.
• वार्षिक आर्थिक विवरणपत्र:
• अनुच्छेद 112 नुसार राष्ट्रपतींना संसदेच्या दोन्ही सभागृहांसमोर वार्षिक आर्थिक विवरण (केंद्रीय अर्थसंकल्प) मांडण्याची सक्ती आहे.
• त्यामध्ये त्या वर्षासाठी भारत सरकारच्या अंदाजे उत्पन्न आणि खर्चाचा समावेश आहे.
• अध्यादेश काढण्याचे राष्ट्रपतींचे अधिकार:
• अनुच्छेद 123 नुसार संसदेच्या दोन्ही सभागृहांपैकी कोणतेही एक अधिवेशन चालू नसताना राष्ट्रपतींना अध्यादेश जारी करण्याचा अधिकार आहे.
• अशा अध्यादेशांना संसदेच्या कायद्याइतकेच सामर्थ्य आणि परिणाम असतो परंतु ते पुन्हा एकत्र आल्यानंतर सहा आठवड्यांच्या आत संसदेने मंजूर केले पाहिजेत.
• राज्य विधिमंडळाच्या सदस्यत्वासाठी पात्रता:
• अनुच्छेद 84 प्रमाणेच, अनुच्छेद 173 मध्ये राज्य विधिमंडळाच्या सदस्यत्वासाठी पात्रता निश्चित केली आहे.
• विधानसभेच्या उमेदवाराचे वय किमान 25 वर्षे आणि विधान परिषदेच्या उमेदवाराचे वय किमान ३० वर्षे असणे आवश्यक आहे.