polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतीय संविधानाच्या भाग XI मधील अनुच्छेद 245 ते 255 __________ संबंधित आहेत.
Articles 245 to 255 in Part XI of the Indian Constitution deal with the __________.
पर्याय (Options):
A
आणीबाणी तरतुदी
B
केंद्र आणि राज्यांमधील वित्तीय संबंध
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
केंद्र आणि राज्यांमधील वैधानिक संबंध
D
लवाद
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर केंद्र आणि राज्यांमधील वैधानिक संबंध आहे.
महत्वाचे मुद्दे
• भारतीय संविधानाच्या भाग XI मधील अनुच्छेद 245 ते 255 केंद्र आणि राज्यांमधील वैधानिक संबंधांशी संबंधित आहेत.
• या तरतुदी संघ आणि राज्य विधानमंडळांमधील विधायी अधिकारांचे वितरण दर्शवतात.
• अनुच्छेद 245 मध्ये संसद आणि राज्यांच्या विधानमंडळांनी केलेल्या कायद्यांची व्याप्ती नमूद केली आहे.
• अनुच्छेद 246 संसदेने आणि राज्यांच्या विधानमंडळांनी केलेल्या कायद्यांच्या विषय-वस्तूंशी संबंधित आहे, ज्यात तीन याद्यांवर जोर देण्यात आला आहे: संघ सूची, राज्य सूची आणि समवर्ती सूची.
अतिरिक्त माहिती
• आणीबाणी तरतुदी (अनुच्छेद 352 ते 360)
• या अनुच्छेदांमध्ये भारताच्या राष्ट्रपतींद्वारे आणीबाणीच्या घोषणेचा समावेश आहे.
• यात राष्ट्रीय आणीबाणी (अनुच्छेद 352), राष्ट्रपती राजवट (अनुच्छेद 356), आणि आर्थिक आणीबाणी (अनुच्छेद 360) यांचा समावेश आहे.
• वित्तीय संबंध (अनुच्छेद 268 ते 293)
• हे अनुच्छेद केंद्र आणि राज्यांमधील वित्तीय संबंधांची रूपरेषा दर्शवतात.
• यात महसूल वितरण, सहाय्यक अनुदाने आणि केंद्र आणि राज्यांचे कर्ज घेण्याचे अधिकार यासारख्या विषयांचा समावेश आहे.
• लवाद (अनुच्छेद 323A ते 323B)
• हे अनुच्छेद विवाद आणि गुन्ह्यांच्या न्यायनिवाड्यासाठी प्रशासकीय न्यायाधिकरण स्थापन करण्याची तरतूद करतात.
• अनुच्छेद 323A प्रशासकीय न्यायाधिकरणांशी संबंधित आहे, तर अनुच्छेद 323B इतर प्रकरणांसाठी न्यायाधिकरणांशी संबंधित आहे.