भारतीय संविधानातील कोणत्या कलमात नमूद केले आहे की “जंगल, तलाव, नद्या आणि वन्यजीवनासह नैसर्गिक पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि सजीव प्राण्यांबद्दल दयाभाव बाळगणे हे प्रत्येक भारतीय नागरिकाचे कर्तव्य असेल”?

पर्याय (Options):

51A (b)

51A (j)

51A (g)

अचूक उत्तर (Official Answer)

51A (e)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)

बरोबर उत्तर 51A (g) आहे. महत्वाचे मुद्दे • कलम 51A (g): • भारतीय संविधानातील कलम 51A (g) भाग IV-A अंतर्गत मूलभूत कर्तव्यांचा भाग आहे. • यात असे म्हटले आहे की जंगल, तलाव, नद्या आणि वन्यजीवनासह नैसर्गिक पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि सजीव प्राण्यांबद्दल दयाभाव बाळगणे हे प्रत्येक भारतीय नागरिकाचे कर्तव्य आहे. • हे कर्तव्य स्वर्णसिंग समितीच्या शिफारशीनुसार 42 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, 1976 द्वारे संविधानात जोडले गेले. • हे पर्यावरणीय संवर्धन आणि टिकाऊ विकासाचे महत्त्व दर्शवते. • या कर्तव्याचा समावेश पर्यावरणीय संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलन राखण्यासाठी घटनात्मक बांधिलकी दर्शवितो. अतिरिक्त माहिती • कलम 51A (b): • कलम 51A (b) हे भारतीय संविधानातील आणखी एक मूलभूत कर्तव्य आहे. • यात असे म्हटले आहे की प्रत्येक नागरिकाचे हे कर्तव्य आहे की ज्या उदात्त आदर्शांनी राष्ट्रीय स्वातंत्र्य लढ्याला प्रेरणा दिली, त्यांचे पालन करणे आणि जतन करणे. • हे कर्तव्य नागरिकांना स्वातंत्र्यसैनिकांच्या मूल्यांचे समर्थन करण्यास आणि राष्ट्राच्या प्रगतीमध्ये योगदान देण्यास प्रोत्साहित करते. • याचा उद्देश देशभक्तीची भावना आणि स्वातंत्र्य चळवळीत केलेल्या त्यागाबद्दल आदर निर्माण करणे आहे. • तथापि, हे पर्यावरणीय संरक्षण किंवा संवर्धनाशी संबंधित नाही. • कलम 51A (j): • कलम 51A (j) हे भारतीय संविधानातील आणखी एक मूलभूत कर्तव्य आहे. • यात असे म्हटले आहे की प्रत्येक नागरिकाचे हे कर्तव्य आहे की वैयक्तिक आणि सामूहिक कृतींच्या सर्व क्षेत्रात उत्कृष्टतेसाठी प्रयत्न करणे. • हे कर्तव्य नागरिकांना कठोर परिश्रम करण्यास आणि विविध क्षेत्रांमध्ये राष्ट्राच्या विकासासाठी योगदान देण्यास प्रोत्साहित करते. • हे नागरिकांमध्ये उत्कृष्टता आणि नवोपक्रमाची संस्कृती वाढवते. • कलम 51A (b) प्रमाणे, हे पर्यावरणीय समस्या किंवा संवर्धनाकडे लक्ष देत नाही. • कलम 51A (e): • कलम 51A (e) हे भारतीय संविधानातील आणखी एक मूलभूत कर्तव्य आहे. • यात असे म्हटले आहे की प्रत्येक नागरिकाचे हे कर्तव्य आहे की धार्मिक, भाषिक आणि प्रादेशिक किंवा जातीय विविधतेच्या पलीकडे जाऊन भारतातील सर्व लोकांमध्ये सामंजस्य आणि समान बंधुत्वाची भावना वाढवणे. • हे कर्तव्य भारतासारख्या विविध देशात एकता आणि सामाजिक एकसंधतेचे महत्त्व दर्शवते. • याचा उद्देश नागरिकांमध्ये आपलेपणाची भावना आणि परस्परांबद्दल आदर वाढवणे आहे.

The correct answer is 51A (g). Explanation & Key Takeaways: • Article 51A (g): • Article 51A (g) of the Indian Constitution is part of the Fundamental Duties under Part IV-A. • It states that it is the duty of every citizen of India to protect and improve the natural environment, including forests, lakes, rivers, and wildlife, and to have compassion for living creatures. • This duty was added to the Constitution by the 42nd Amendment Act, 1976, based on the recommendations of the Swaran Singh Committee. • It emphasizes the importance of environmental conservation and sustainable development. • The inclusion of this duty reflects the constitutional commitment to environmental protection and ecological balance. Related Concepts: • Article 51A (b): • Article 51A (b) is another Fundamental Duty under the Indian Constitution. • It states that it is the duty of every citizen to cherish and follow the noble ideals that inspired the national struggle for freedom. • This duty encourages citizens to uphold the values of freedom fighters and contribute to the nation's progress. • It aims to instill a sense of patriotism and respect for the sacrifices made during the independence movement. • However, it does not relate to environmental protection or conservation. • Article 51A (j): • Article 51A (j) is also a Fundamental Duty under the Indian Constitution. • It states that it is the duty of every citizen to strive towards excellence in all spheres of individual and collective activity. • This duty encourages citizens to work hard and contribute to the nation's development in various fields. • It promotes a culture of excellence and innovation among citizens. • Like Article 51A (b), it does not address environmental issues or conservation. • Article 51A (e): • Article 51A (e) is another Fundamental Duty under the Indian Constitution. • It states that it is the duty of every citizen to promote harmony and the spirit of common brotherhood among all people of India, transcending religious, linguistic, and regional or sectional diversities. • This duty emphasizes the importance of unity and social cohesion in a diverse country like India. • It aims to foster a sense of belonging and mutual respect among citizens.

Which Article of the Constitution of India mentions that “it shall be the duty of every citizen of India to protect and improve the natural environment including forests, lakes, rivers and wild life, and to have compassion for living creatures" ?

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):