polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
घटनेच्या प्रस्तावनेचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?
What is the legal nature of the Preamble of the Constitution?
पर्याय (Options):
A
हे अंमलबजावणी करण्यायोग्य आहे
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
हे अंमलबजावणी करण्यायोग्य नाही
C
हे विशेष परिस्थितीत अंमलबजावणी केले जाऊ शकते
D
वरीलपैकी काहीही नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर आहे ते अंमलात आणण्यायोग्य नाही.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• आपल्या राज्यघटनेची प्रस्तावना हा घटनेचा भाग आहे परंतु हे अंमलबजावणी करण्यायोग्य नाही
• याचा अर्थ असा की न्यायालये प्रस्तावनेतील कल्पनांच्या अंमलबजावणीसाठी भारत सरकारविरूद्ध आदेश देऊ शकत नाहीत.
• संविधानातील इतर तरतुदी स्पष्ट करण्यासाठी न्यायालये प्रस्तावनेचा आधार घेऊ शकतात.
महत्त्वाची टीप:
• घटनेची ध्य्येय व उद्दीष्टे सांगणारी प्रस्तावना ही एक प्रारंभिक विधान आहे.
• त्यानुसार भारतीय राज्यघटनेची प्रस्तावना ही भारतीय राज्यघटनेच्या मुख्य तत्वात असलेल्या मूलभूत तत्वज्ञानाची व्याख्या करते.
• प्रस्तावना थोडक्यात संविधानाच्या उद्दीष्टांचे दोन प्रकारे स्पष्टीकरण देते: एक, राज्यकारभाराच्या रचनेविषयी आणि दुसरे स्वतंत्र भारतात साध्य होणार्‍या आदर्शांविषयी.
• यामुळेच, प्रस्तावनेला घटनेची गुरुकिल्ली मानली जाते.