polity
Constitutional Bodies
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारताचे नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक यांच्या लेखापरीक्षण अहवालाची तपासणी खालीलपैकी कोणाद्वारे केली जाते?
The audit report of the Comptroller and Auditor General of India is examined by
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
लोकलेखा समिती
B
सार्वजनिक उपक्रम समिती
C
अंदाज समिती
D
वरीलपैकी नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
लोकलेखा समिती हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
भारताचा नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक:
• नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक हे भारतीय संविधानांतर्गत एक स्वतंत्र प्राधिकरण आहे.
• हे भारतीय लेखापरीक्षण व लेखा विभागाचे प्रमुख व सार्वजनिक पर्सचे मुख्य संरक्षक असतात.
• ही एक अशी संस्था आहे, ज्याद्वारे सरकार व इतर सार्वजनिक प्राधिकरणांची (सार्वजनिक निधी खर्च करणारे सर्व) संसद व राज्य विधानमंडळांना तसेच त्यांच्यामार्फत लोकांसाठी उत्तरदायित्व सुनिश्चित केले जाते.
• भारताचा नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक हे पद संविधानान्वये निर्माण करण्यात आले आहे.
लोकलेखा समिती, जी भारताचा नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) याच्या वार्षिक लेखापरीक्षण अहवालांचे परीक्षण करते, जे राष्ट्रपती संसदेसमोर ठेवण्याची व्यवस्था करील. म्हणून, पर्याय (1) बरोबर आहे.
• CAG ला भारताच्या राष्ट्रपतीस पुढील तीन लेखापरीक्षण अहवाल सादर करावे लागतील:
• विनियोजन खात्यांवरील लेखापरीक्षण अहवाल,
• वित्त खात्यांवरील लेखापरीक्षण अहवाल, आणि
• सार्वजनिक उपक्रमांवरील लेखापरीक्षण अहवाल.
लोकलेखा समिती:
• 1921 मध्ये, भारत सरकार अधिनियम, 1919 मधील तरतुदींनुसार लोकलेखा समितीची स्थापना करण्यात आली. म्हणून, पर्याय (1) बरोबर आहे.
• सध्या, समितीचे एकूण 22 सदस्य आहेत, त्यापैकी 15 लोकसभेतुन व इतर 7 सदस्य राज्यसभेतुन आहेत.
• 1966-67 पर्यंत, समितीचा अध्यक्ष हा सत्ताधारी पक्षाचा असे. 1967 पासून, एका अधिवेशनान्वये समितीचा अध्यक्ष हा विरोधी पक्षातून निवडला जातो.
• समितीच्या अध्यक्ष व सदस्यांचा कार्यकाळ एक वर्षाचा असतो.