polity
Local Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणती समिती किंवा आयोग भारतातील पंचायती राजशी संबंधित आहेत? 1. अशोक मेहता समिती 2. जीव्हीके राव समिती 3. एलएम सिंघवी समिती 4. फझल अली आयोग खाली दिलेल्या संकेतमधून योग्य उत्तर निवडा.
Which of the following committee or commissions are related to the Panchayati Raj in India? 1. Ashok Mehta Committee 2. G. V. K. Rao Committee 3. L. M. Singhvi Committee 4. Fazl Ali commission Select the correct answer from the code given below.
पर्याय (Options):
A
केवळ 1 आणि 2
B
केवळ 1 आणि 4
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
1, 2 आणि 3 केवळ
D
केवळ 2, 3 आणि 4
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर फक्त 1, 2 आणि 3 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• अशोक मेहता समिती:
• डिसेंबर 1977 मध्ये जनता सरकारने अशोक मेहता यांच्या अध्यक्षतेखाली पंचायती राज संस्थांवर एक समिती नेमली. त्यामुळे विधान 1 योग्य आहे.
• ऑगस्ट 1978 मध्ये त्यांनी आपला अहवाल सादर केला आणि देशातील ढासळत चाललेल्या पंचायती राज व्यवस्थेला पुनरुज्जीवित आणि मजबूत करण्यासाठी 132 शिफारसी केल्या.
• जीवीके राव समिती:
• GVK राव यांच्या अध्यक्षतेखाली ग्रामीण विकास आणि दारिद्र्य निर्मूलन कार्यक्रमांसाठी विद्यमान प्रशासकीय व्यवस्थेचा आढावा घेणारी समिती नियोजन आयोगाने 1985 मध्ये नियुक्त केली होती. त्यामुळे विधान 2 योग्य आहे.
• समितीने असा निष्कर्ष काढला की विकास प्रक्रियेचे हळूहळू नोकरशाहीकरण झाले आणि पंचायती राजापासून ते वेगळे झाले.
• एलएम सिंघवी समिती:
• 1986 मध्ये, राजीव गांधी सरकारने एलएम सिंघवी यांच्या अध्यक्षतेखाली पंचायती राज संस्थांच्या पुनरुज्जीवनावर एक संकल्पना पेपर तयार करण्यासाठी एक समिती नेमली. त्यामुळे विधान 3 योग्य आहे.
फझल अली आयोग:
• डिसेंबर 1953 मध्ये भारत सरकारने एफझल अली यांच्या अध्यक्षतेखाली तीन सदस्यीय राज्य पुनर्रचना आयोग भाषिक आधारावर राज्यांच्या निर्मितीच्या संपूर्ण प्रश्नाची पुनर्तपासणी करेल. त्यामुळे विधान 4 अयोग्य आहे.
• त्याचे इतर दोन सदस्य के.एम.पणिक्कर आणि एच. एन कुंजरू हे होते.
• त्याने सप्टेंबर 1955 मध्ये आपला अहवाल सादर केला आणि राज्यांच्या पुनर्रचनेचा आधार म्हणून भाषेला व्यापकपणे स्वीकारले. पण, 'एक भाषा-एक राज्य' हा सिद्धांत नाकारला.