MPSC Test Logo mpsctest.in
polity Local Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील पंचायती राज संस्थांकडे दिलेल्या पर्यायांपैकी कोणता अधिकार नाही?

From the given options, which are not the powers of Panchayati Raj Institutions in India?

पर्याय (Options):
A

भूअधिकार सुधारणांची अंमलबजावणी

B

न्यायिक पुनरावलोकन

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

गरीबी निर्मूलन कार्यक्रमांची अंमलबजावणी

D

स्थानिक कल्याण कार्यक्रम

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर न्यायिक पुनरावलोकन हे आहे. संकल्पना: • पंचायती राज व्यवस्था ही लोकशाही शासनाची प्रथम श्रेणी किंवा स्तर आहे. • 1992 मध्ये संसदेने 73वी आणि 74वी घटनादुरुस्ती संमत केली होती. • 73 वी घटनादुरुस्ती ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था ज्यांना पंचायती राज संस्था म्हणूनही ओळखले जाते याबद्दल आहे. • पंचायतींच्या संदर्भात देशातील प्रत्येक राज्याचे स्वतःचे कायदे आहेत. स्पष्टीकरण; पंचायती राज संस्थांचे अधिकार पुढीलप्रमाणे आहेत: • भूअधिकार सुधारणांची अंमलबजावणी • गरीबी निर्मूलन कार्यक्रमांची अंमलबजावणी. • स्थानिक स्तरावर विकास आणि कल्याणकारी कार्ये. • प्राथमिक आणि माध्यमिक शाळांचा समावेश असलेले शिक्षण, तांत्रिक प्रशिक्षण आणि व्यावसायिक शिक्षण, प्रौढ आणि अनौपचारिक शैक्षणिक, वाचनालयांची निर्मिती. • स्वच्छता आणि आरोग्य-संबंधित उपक्रम. महत्त्वाची टीप: न्यायिक पुनरावलोकन • हे उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयाचे वैशिष्ट्य आहे, यानुसार ते कायदे करणार्‍या संस्थांनी केलेल्या कायद्यांचे पुनरावलोकन करू शकतात आणि त्यांना दुरुस्त करू शकतात. • याद्वारे त्यांच्या स्वतःच्या कायद्याची कायदेशीरता तपासण्याचा आणि पुन्हा निरीक्षक करण्याचा अधिकार देखील प्राप्त होतो. ∴ भारतातील पंचायती राज संस्थांचे अधिकार पुढीलप्रमाणे आहेत: • भूअधिकार सुधारणांची अंमलबजावणी-- योग्य • गरीबी निर्मूलन कार्यक्रमांची अंमलबजावणी-- योग्य • न्यायिक पुनरावलोकन -- अयोग्य पूरक माहिती: • सर्व राज्यांमध्ये आता एकसमान त्रिस्तरीय पंचायती राज रचना आहे. • याचा मुलभूत आधार ‘ग्रामपंचायत’ आहे. • ग्रामपंचायतीमध्ये एक गाव किंवा गावांचा समूह यांचा समावेश असतो. • मध्यस्थ स्तर मंडळ हे असते (याला ब्लॉक किंवा तालुका असेही म्हणतात). • या संस्थांना मंडळ किंवा तालुका पंचायत म्हणतात. • लहान राज्यांमध्ये मध्यस्थ स्तराची संस्था स्थापन करण्याची गरज नाही. • सर्वोच्च स्थानी जिल्ह्याच्या संपूर्ण ग्रामीण भागाचा समावेश असलेली जिल्हा पंचायत असते. • या घटनादुरुस्तीमध्ये ग्रामसभा अनिवार्य करण्याची तरतूदही करण्यात आली आहे. • ग्रामसभेत पंचायत क्षेत्रातील मतदार म्हणून नोंदणीकृत सर्व प्रौढ सदस्यांचा समावेश असेल.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram

Solution Diagram

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):