history
Rise of Indian Nationalism
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
19 वी (अलिप्त राष्ट्र चळवळ ) शिखर परिषद कोठे आयोजित करण्यात आली होती?
Where was the 19th Non- Aligened Movement (NAM) summit held ?
पर्याय (Options):
A
ब्राझील रीयो डी जानेरो
B
दिल्ली भारत
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
कंपाला युगांडा
D
घाना आकरा
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर कंपाला, युगांडा आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• 19 वी अलिप्ततावादी चळवळ (NAM) शिखर परिषद कंपाला, युगांडा येथे आयोजित करण्यात आली होती. या शिखर परिषदेमध्ये विविध अलिप्ततावादी देशांच्या नेत्यांनी जागतिक राजकीय आणि आर्थिक मुद्द्यांवर चर्चा केली.
• अलिप्ततावादी चळवळ शीतयुद्धाच्या काळात स्थापन करण्यात आली होती, जेणेकरून युनायटेड स्टेट्स किंवा सोव्हिएत युनियन यापैकी कोणत्याही देशाशी संरेखित नसलेल्या देशांना एक व्यासपीठ उपलब्ध करून देता यावे. जागतिक स्तरावर विकसनशील राष्ट्रांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी ते अजूनही प्रासंगिक आहे.
• शिखर परिषदेचा अजेंडा अनेकदा शांतता, सुरक्षा, आर्थिक विकास, हवामान बदल आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य यांसारख्या मुद्द्यांवर केंद्रित असतो. 19 व्या NAM शिखर परिषदेने विशेषतः असमानता आणि शाश्वत विकास यांसारख्या समकालीन जागतिक आव्हानांवर लक्ष केंद्रित केले.
• यजमान देश युगांडा, पूर्व आफ्रिकेत स्थित आहे आणि NAM च्या स्थापनेपासून त्यात सक्रिय सहभागी आहे. शिखर परिषदेचे आयोजन केल्याने युगांडाची चळवळीच्या तत्त्वांप्रती असलेली वचनबद्धता दिसून येते.
• NAM शिखर परिषदांना 120 पेक्षा जास्त सदस्य देश आणि 17 निरीक्षक देशांचे प्रतिनिधी उपस्थित असतात. संयुक्त राष्ट्रानंतर हा राज्यांचा सर्वात मोठा गट आहे.
• म्हणून, योग्य उत्तर कंपाला, युगांडा आहे.
पूरक माहिती:
• अलिप्ततावादी चळवळीबद्दल (NAM):
• अलिप्ततावादी चळवळ अधिकृतपणे 1961 मध्ये बेलग्रेड, युगोस्लाव्हिया येथे जोसिप ब्रॉझ टिटो, जवाहरलाल नेहरू, गमाल अब्देल नासेर, क्वामे न्क्रुमा आणि सुकर्णो यांच्या नेतृत्वाखाली स्थापन झाली.
• शीतयुद्धाच्या दोन प्रमुख सत्ता गटांशी तटस्थ राहू इच्छिणाऱ्या राष्ट्रांसाठी एक स्वतंत्र मार्ग तयार करणे हे त्याचे उद्दिष्ट होते.
• NAM सार्वभौमत्व, अहस्तक्षेप, नि:शस्त्रीकरण आणि शांततापूर्ण सहअस्तित्व यांसारख्या तत्त्वांवर जोर देते.
• NAM मध्ये युगांडाची भूमिका:
• 1962 मध्ये स्वातंत्र्यापासून युगांडा NAM चा सदस्य आहे. 19 वी शिखर परिषद आयोजित करून, युगांडाने चळवळीच्या उद्दिष्टांप्रती आपली वचनबद्धता पुन्हा एकदा व्यक्त केली.
• शिखर परिषदेने युगांडाला प्रादेशिक शांतता-निर्माण आणि शाश्वत विकासामध्ये आपली भूमिका अधोरेखित करण्याची संधी देखील दिली.
• 19 व्या NAM शिखर परिषदेच्या मुख्य संकल्पना:
• जागतिक शांतता: चर्चेमध्ये संवाद आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याद्वारे संघर्ष सोडवण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.
• शाश्वत विकास: सदस्य राष्ट्रांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या शाश्वत विकास लक्ष्यांची (SDGs) पूर्तता करण्यावर विचारमंथन केले, विशेषतः विकसनशील राष्ट्रांमध्ये.
• हवामान बदल: हवामान बदलाचा सामना करण्यासाठी आणि असुरक्षित राष्ट्रांवर त्याचा विषम परिणाम कमी करण्यासाठी सामूहिक प्रयत्नांची तातडीची गरज या शिखर परिषदेने अधोरेखित केली.
महत्त्वाची टीप:
• उल्लेखित इतर ठिकाणे:
• ब्राझील - रिओ डी जनेरियो: ब्राझील एक प्रभावशाली देश असला तरी, तो 19 व्या NAM शिखर परिषदेचा यजमान नव्हता. अलिप्ततावादी चळवळीचा तो सदस्य नाही कारण ते स्वतःचे स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण पाळते.
• दिल्ली, भारत: भारताने यापूर्वी NAM शिखर परिषदा आयोजित केल्या आहेत (उदा., 1983 मध्ये 7 वी शिखर परिषद), परंतु ते 19 व्या शिखर परिषदेचे ठिकाण नव्हते.
• घाना - अक्रा: घाना NAM च्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहे आणि त्याच्या विकासात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे. तथापि, तो 19 व्या शिखर परिषदेचा यजमान नव्हता.
• आज NAM चे महत्त्व:
• शीतयुद्ध संपले असले तरी, बहुध्रुवीय जगात विकसनशील देशांच्या हितासाठी NAM एक व्यासपीठ म्हणून कार्य करत आहे.
• ते आर्थिक असमानता, जागतिक आरोग्य संकट आणि पर्यावरणीय टिकाऊपणा यांसारख्या समकालीन जागतिक आव्हानांना संबोधित करते.