history
Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सत्यशोधक समाज (सत्यशोधक समाज) ची स्थापना केली
The Satyashodhak Samaj (Truth-Seeking Society) was set up by
पर्याय (Options):
A
विनोबा भावे
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
ज्योतिबा फुले
C
बी. आर. आंबेडकर
D
सी. राजगोपालाचारी
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर ज्योतिबा फुले हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सत्यशोधक समाज
• सत्यशोधक समाज (सत्यशोधक समाज) ही ज्योतिराव फुले यांनी 24 सप्टेंबर 1873 रोजी पुणे, महाराष्ट्र येथे स्थापन केलेली एक सामाजिक सुधारणा संस्था होती. म्हणून, पर्याय 2 योग्य आहे.
• त्यांनी शिक्षणाच्या ध्येयाचे समर्थन केले आणि वंचित गटांसाठी सामाजिक अधिकार आणि राजकीय प्रवेश वाढविला, विशेषत: महाराष्ट्रातील महिला, शूद्र आणि दलितांवर लक्ष केंद्रित केले.
• ज्योतिरावांच्या पत्नी सावित्रीबाई समाजाच्या महिला विभागाच्या प्रमुख होत्या.
• महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाखालील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात सामील होण्यासाठी नेते निघून गेल्याने 1930 च्या दशकात समाज विसर्जित झाला.
महत्त्वाची टीप:
• ज्योतिराव गोविंदराव फुले
• ज्योतिराव गोविंदराव फुले (11 एप्रिल 1827 - 28 नोव्हेंबर 1890) हे महाराष्ट्रातील भारतीय सामाजिक कार्यकर्ते, विचारवंत, जातीविरोधी समाजसुधारक आणि लेखक होते.
• अस्पृश्यता आणि जातिव्यवस्था निर्मूलन आणि स्त्री मुक्ती यासह अनेक क्षेत्रात त्यांचे कार्य विस्तारले.
• त्यांनी ब्राह्मणांच्या वर्चस्वाविरुद्ध बंड केले आणि शेतकरी आणि इतर निम्न जातीच्या लोकांच्या हक्कांसाठी संघर्ष केला.
• महात्मा ज्योतिबा फुले हे देखील भारतातील स्त्री शिक्षणाचे प्रणेते होते आणि त्यांनी आयुष्यभर मुलींच्या शिक्षणासाठी लढा दिला.
• दुर्दैवी मुलांसाठी अनाथाश्रम सुरू करणारे ते पहिले हिंदू मानले जातात.
पूरक माहिती:
• डॉ. बी.आर.आंबेडकर (1891 - 1956)
• बी.आर.आंबेडकर यांची 1947 मध्ये स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदा मंत्री म्हणून नियुक्ती करण्यात आली
• बी.आर. आंबेडकर हे 14 एप्रिल 1891 रोजी मध्य प्रदेशातील इंदूर शहरात 'बाबासाहेब' म्हणून प्रसिद्ध आहेत.
• त्यांना भारतीय संविधानाचे प्रमुख शिल्पकार आणि भारतीय संविधानाचे जनक म्हणून ओळखले जाते.
• ते मसुदा समितीचे अध्यक्ष झाले.
• महात्मा गांधी
• गांधीजींना आपल्या राष्ट्रपिता म्हणून ओळखले जाते.
• 9 जानेवारी 1915 रोजी ते दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतले आणि तो प्रवासी भारतीय दिवस (NRI दिवस) म्हणून साजरा केला.
• गांधीजींचा पहिला सत्याग्रह म्हणजे चामप्राण सत्याग्रह (1917) याला पहिली सविनय कायदेभंग चळवळ म्हणूनही ओळखले जाते.
• गांधीजींचे पहिले उपोषण म्हणजे अहमदाबाद मिल स्ट्राइक (1918).
• गांधीजींची पहिली असहकार चळवळ म्हणजे खेडा सत्याग्रह (1918).
• ते बेळगाव येथील INC अधिवेशनाचे अध्यक्ष होते (1924).
• आचार्य विनोबा भावे
• विनायक नरहरी भावे यांचा जन्म 11 सप्टेंबर 1895 रोजी गागोडे, बॉम्बे प्रेसिडेन्सी (आता महाराष्ट्रात) येथे झाला.
• नरहरी शंभूराव आणि रुक्मिणी देवी यांचे ज्येष्ठ पुत्र.
• त्यांच्यावर त्यांच्या आईचा मोठा प्रभाव होता. त्यांना 'गीता' वाचण्याची प्रेरणा मिळाली.
• भारतातील सर्वोत्कृष्ट समाजसुधारकांपैकी एक आणि मोहनदास के. (महात्मा) गांधी यांचे व्यापक पूजनीय शिष्य. भूदान यज्ञ ("जमीन-भेट चळवळ") चे संस्थापक.
• सी राजगोपालाचारी
• स्वातंत्र्यलढ्यातील त्यांच्या योगदानासाठी आणि प्रशासकीय आणि बौद्धिक पराक्रमासाठी त्यांचे स्मरण केले जाते.
• चक्रवर्ती राजगोपालाचारी, ज्यांना राजाजी म्हणून ओळखले जाते, त्यांचा जन्म 10 डिसेंबर 1878 रोजी झाला.
• त्यांनी मद्रास (आताचे चेन्नई) येथील प्रेसिडेन्सी कॉलेजमध्ये कायद्याचे शिक्षण घेतले आणि 1900 साली सालेममध्ये सराव सुरू केला.
• 1916 मध्ये, त्यांनी तमिळ वैज्ञानिक संज्ञा मंडळाची स्थापना केली, ही संस्था रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, गणित, खगोलशास्त्र आणि जीवशास्त्र या वैज्ञानिक संज्ञांचे सोप्या तमिळ शब्दांमध्ये भाषांतर करते.
• 1917 मध्ये ते सालेम नगरपालिकेचे अध्यक्ष झाले आणि तेथे त्यांनी दोन वर्षे सेवा केली.
• 1955 मध्ये त्यांना भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार भारतरत्न देऊन गौरविण्यात आले.
• 25 डिसेंबर 1972 रोजी त्यांचे निधन झाले.