history
History
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
अशोकने प्रसार केलेला 'धम्म' काय होता?
The 'Dhamma', propagated by Ashoka was
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
सामाजिक नैतिकता आणि नागरी जबाबदारी
B
आजिविक आणि चार्वाकांच्या तत्वज्ञानाचे मिश्रण
C
सर्व महत्त्वाच्या पंथांचे नैतिक धडे
D
राज्याचे धार्मिक धोरण
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
अशोक, ज्यांना महान अशोक म्हणूनही ओळखले जाते, ते मौर्य वंशातील एक भारतीय सम्राट होते, त्यांनी इ.स.पू. 268 ते 232 पासून जवळजवळ संपूर्ण भारतीय उपखंडावर राज्य केले होते. या राजवंशाचे संस्थापक चंद्रगुप्त मौर्य यांचे नातू, अशोकने प्राचीन आशियामध्ये बौद्ध धर्माचा प्रसार केला.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
‘धम्म’, एका अर्थाने, लोकांमध्ये सामाजिक जबाबदारी बिंबवणारी एक नैतिक संहिता होती, ती त्या काळात लोकप्रिय असलेल्या विविध धर्मांपेक्षा भिन्न होती.
• धम्माचे अंतिम उद्दिष्ट ऐक्य असणारे वातावरण निर्माण करणे हे होते, जिथे भिन्न जात आणि धर्माचे लोक, शांततेत आणि एकमेकांशी एकोप्याने राहावेत जेणेकरून साम्राज्याची सुरक्षा आणि स्थिरता सुनिश्चित होईल.
• अशोकसाठी धम्म ही अशी जीवनपद्धती होती जी सामाजिक नैतिकता आणि नागरी जबाबदारीच्या उच्च दर्जावर आधारित होता.
• धम्माचा संदेश समाजातील प्रत्येक सदस्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी अशोकने ‘धम्म-महामात्य’ म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या अधिकार्‍यांचा एक वेगळा संवर्ग तयार केला होता.
त्यामुळे, अशोकने प्रसारित केलेला 'धम्म' हा उच्च दर्जाच्या सामाजिक नैतिकता आणि नागरी जबाबदारीवर आधारित होता असा निष्कर्ष आपण काढू शकतो.
पूरक माहिती:
• अजीविक ही भारतीय तत्त्वज्ञानातील नास्तिक किंवा "धर्मविरोधी" विचारप्रणाली पैकी एक आहे.
• ही कथितपणे मक्खली गोसाला यांनी इ.स.पू. 5 व्या शतका मध्ये स्थापना केलेली एक श्रमण चळवळ होती आणि वैदिक धर्म, प्रारंभिक बौद्ध आणि जैन धर्म यांची एक प्रमुख प्रतिस्पर्धी होती.
• अजीविकांनी त्यागी लोकांना संघटित केले ज्यांनी स्वतंत्र समुदाय तयार केला होता.
• अजीविकांची नेमकी माहिती प्राप्त नाही व ते बौद्ध किंवा जैन यांचे भिन्न पंथ होते की नाही हे देखील स्पष्ट नाही.
• चार्वाक, ज्यांना लोकायत असेही म्हणतात, ही भारतीय भौतिकवादाची प्राचीन विचारप्रणाली आहे.
• चार्वाक प्रत्यक्ष धारणा, अनुभववाद आणि सशर्त अनुमान यांना ज्ञानाचे योग्य स्त्रोत मानत होते. त्यांना तत्वज्ञानात्मक संशयवाद स्वीकार होता व कर्मकांड आणि अलौकिक शक्तिवाद मान्य नव्हता. प्राचीन भारतातील ही एक लोकप्रिय श्रद्धा प्रणाली होती.