history
Modern India (National Movement )
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खान अब्दुल गफ्फार खान यांनी इंग्रजांच्या विरोधात सुरू केलेल्या आंदोलनाचे नाव काय होते?
What was the name of the movement started by Khan Abdul Gaffar Khan against British?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
लाल शर्ट
B
भारत छोडो
C
खिलाफत
D
वरीलपैकी काहीही नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर लाल शर्ट आहे.
• अब्दुल गफ्फार खान यांनी 1930-31 मध्ये लाल शर्ट किंवा रेड शर्ट चळवळ सुरू केली होती.
• त्याला "खुदा-ई-खिद्मदगार" चळवळ देखील म्हणतात.
• खुदा-ई-खिद्मदगार हा एक फारसी शब्द आहे ज्याचा अर्थ हिंदीमध्ये 'देवाचा सेवक' असा आहे.
• उद्दीष्ट: गांधीजींनी सुरू केलेल्या सविनय कायदेभंग चळवळीला पाठिंबा देणे.
• या चळवळीने भारताच्या फाळणीला विरोध दर्शविला.
• ही एक अहिंसात्मक चळवळ होती ज्यात पुरुषांनी लाल शर्ट घातला होता आणि महिलांनी काळे वस्त्र परिधान केले होते.
• याच कारणास्तव, वायव्य सरहद प्रांतातील एक पश्तून स्वातंत्र्यसैनिक असलेल्या खान अब्दुल गफ्फार खान यांना सरहद गांधी अशी उपाधी देण्यात आली होती.
• 1929 मध्ये खान अब्दुल गफ्फार खान यांनी भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसच्या बैठकीला उपस्थित राहून खुदाई खिद्मातगारची स्थापना केली आणि पश्तोनांमध्ये लाल शर्ट चळवळीची घोषणा केली.
• वायव्य सरहद प्रांतातील उत्मंझाई या गावी जमलेल्या सभेत भाषण देतांना त्यांना अटक करण्यात आली.
• उठावाच्या आरोपावरून त्याची पहिली अटक 3 वर्षे होती. त्यानंतर त्यांना त्रास सहन करण्याची सवय लागली.
• 23 एप्रिल 1930 रोजी मिठाच्या सत्याग्रहात गफार खान याच्या अटकेनंतर खिद्मतगारांनी पेशावरमधील किस्सा ख्वानी बाजार येथे मिरवणूक काढली.
• ब्रिटीश प्रशासनाने गोळीबार करण्याचे आदेश दिले आणि 200 ते 250 लोक जागेवर मरण पावले, परंतु कोणताही प्रतिकार झाला नाही.
• अब्दुल गफ्फार खान यांच्या बद्दल:
• त्यांचा जन्म 6 फेब्रुवारी 1890 रोजी पाकिस्तानच्या खैबर पख्तूनवा मधील चरसद्दा येथे झाला होता.
• खान अब्दुल गफ्फर खान यांना "सरहद गांधी", "बच्चा खान" आणि "बादशाह खान" म्हणून देखील ओळखले जात असे.
• अब्दुल गफ्फार खान हे एक महात्मा गांधींसारखे अहिंसक चळवळीसाठी परिचित असलेले एक राजकीय आणि आध्यात्मिक नेते होते.
• इतिहासात नेहमीच 'सैनिक' म्हणून चित्रित केलेल्या बाहेरील भागात राहणार्या पठाणांना त्यांनी अहिंसेचा मार्ग दाखविला.
• या महान नेत्याने मुस्लिम लीगच्या देशाच्या फाळणीच्या मागणीला नेहमीच विरोध केला.
• फाळणीनंतर त्यांनी पाकिस्तानमध्येच राहण्याचा निर्णय घेतला आणि पाकिस्तानमध्ये 'पख्तूनिस्तान ' नावाच्या स्वायत्त प्रशासकीय घटकाची मागणी करत राहिले.
• 20 जानेवारी, 1988 रोजी पाकिस्तानच्या पेशावरमध्ये त्यांचे निधन झाले.