Geography
Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
राष्ट्रीय जनगणना भारतातील ______ गटांना मान्यता देत नाही.
The national census does NOT recognise ______ groups within India.
पर्याय (Options):
A
आदिवासी
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
वांशिक
C
धार्मिक
D
अनुसूचित जाती
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
वांशिक हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• वांशिक गट
• भारतात वांशिकतेची व्याख्या प्रामुख्याने जातीवर आधारित असल्यामुळे, भारताची राष्ट्रीय जनगणना देशातील वांशिक गटांना मान्यता देत नाही.
• जातिव्यवस्था ही एक श्रेणीबद्ध सामाजिक संरचना आहे, ज्यामध्ये लोक एका विशिष्ट जातीत जन्माला येतात आणि आयुष्यभर त्या जातीत राहतात.
• जातीव्यवस्था व्यवसाय, सामाजिक स्थिती आणि इतर घटकांवर आधारित समाजाला वेगवेगळ्या गटांमध्ये विभाजित करते.
• जातीव्यवस्था ही भारतीय समाजात खोलवर रुजलेली असून ऐतिहासिकदृष्ट्या भेदभाव आणि असमानतेसाठी आधार म्हणून वापरली गेली आहे.
• भारतीय संविधानाने जातीवर आधारित भेदभाव करण्यास मनाई केली असून सरकारने जातिव्यवस्थेचे उच्चाटन करण्यासाठी विविध पावले उचलली आहेत, परंतु तरीही ती देशातील एक महत्त्वपूर्ण सामाजिक शक्ती आहे.
• राष्ट्रीय जनगणनेमध्ये जातीवर आधारित वांशिक गटांना मान्यता दिल्याने जातीय विभागणी आणि भेदभाव बळकट होऊ शकतो.
• हे अयोग्यता किंवा बहिष्कार यांसारख्या गोष्टींना कारणीभूत ठरू शकते. कारण भारतात असंख्य वांशिक आणि भाषिक गट असल्यामुळे, ज्यांचे जातीच्या आधारावर सहजपणे वर्गीकरण केले जाऊ शकत नाही.
पूरक माहिती:
• जनगणना 2011 च्या माहितीनुसार,
+------------------------+----------------+-------------+-------------+
| लोकसंख्याशास्त्रीय घटक | एकूण लोकसंख्या | पुरुष | महिला |
+------------------------+----------------+-------------+-------------+
| लोकसंख्या | 1,210,854,977 | 623,724,248 | 587,130,729 |
| साक्षरता दर | 74.04% | 82.14% | 65.46% |
| लिंग गुणोत्तर | 943 | - | - |
| बाल लिंग गुणोत्तर | 919 | - | - |
+------------------------+----------------+-------------+-------------+