MPSC Test Logo mpsctest.in
geography Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

पीक लागवड आणि पशुधन संगोपन दोन्हीचा समावेश असलेल्या शेती पद्धतीला काय म्हणतात?

The farming system that involves both crop cultivation and livestock raising is known as:

पर्याय (Options):
A

मिश्र शेती

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

टरेस (पायऱ्यांची) शेती

C

वृक्षारोपण शेती

D

निर्वाह शेती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर मिश्र शेती हे आहे. मुख्य मुद्दे • मिश्र शेती म्हणजे एकाच वेळी पिकांची लागवड आणि पशुधन संगोपन या दोन्ही गोष्टींचा सराव करणारी शेती पद्धती होय. • शेतीचा हा दृष्टिकोन कृषी क्रियाकलापांचे विविधीकरण सुनिश्चित करतो, ज्यामुळे शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाचे अनेक स्रोत उपलब्ध होतात. • यामुळे शेती संसाधनांचा प्रभावी वापर करण्यास मदत होते, कारण पशुधनाचे अवशेष पिकांसाठी खत म्हणून वापरले जाऊ शकतात आणि पिकांचे अवशेष पशुधनासाठी चारा म्हणून वापरले जाऊ शकतात. • मिश्र शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना धोका कमी होण्याचा फायदा होतो, कारण एका क्रियाकलापातील नुकसान (उदा. पीक नुकसान) दुसऱ्या क्रियाकलापातील नफ्यामुळे (उदा. पशुधन) भरून काढता येते. • ही प्रणाली अशा प्रदेशांमध्ये सर्वाधिक प्रचलित आहे जिथे शेती आणि पशुधन दोन्ही स्थानिक अर्थव्यवस्थेचा अविभाज्य भाग आहेत. • ती शाश्वत शेतीला हातभार लावते, कारण ती जमिनीची सुपीकता वाढवते, रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी करते आणि जैवविविधतेला प्रोत्साहन देते. • मिश्र शेतीत पाळल्या जाणाऱ्या पशुधनांच्या उदाहरणांमध्ये गुरे, मेंढ्या, बकऱ्या, कुक्कुटपालन आणि डुकरे यांचा समावेश होतो, तर पिकांमध्ये धान्य, भाज्या आणि फळे ते नगदी पिके यांचा समावेश असू शकतो. • भारत, युनायटेड स्टेट्स आणि युरोपीय राष्ट्रांमध्ये जिथे विविध कृषी पद्धती आहेत तिथे मिश्र शेती प्रचलित आहे. अतिरिक्त माहिती • टरेस (पायऱ्यांची) शेती • टरेस शेती ही डोंगराळ किंवा पर्वतीय प्रदेशांमध्ये सराव केलेली लागवड पद्धत आहे, जिथे जमिनीला पायऱ्यांसारख्या संरचनेत कोरले जाते. • हे तंत्र जमिनीची धूप रोखण्यास, पाणी वाचवण्यास आणि उतारांना शेतीसाठी योग्य बनविण्यात मदत करते. • हिमालयात, अँडीज आणि आग्नेय आशियासारख्या प्रदेशांमध्ये याचा सामान्यतः सराव केला जातो. • भात, मका आणि चहा यांसारखी पिके या पद्धतीचा वापर करून अनेकदा पिकवली जातात. • वृक्षारोपण शेती • वृक्षारोपण शेतीमध्ये व्यावसायिक उद्देशांसाठी मोठ्या क्षेत्रावर एकाच पिकाची लागवड करणे समाविष्ट असते. • सामान्य पिकांमध्ये चहा, कॉफी, रबर, ऊस आणि कापूस यांचा समावेश होतो. • या प्रकारची शेती उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय प्रदेशांमध्ये, जसे की भारत, श्रीलंका आणि मलेशियामध्ये, प्रमुख आहे. • हे श्रम-केंद्रित पद्धतींवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असते आणि अनेकदा निर्यात-केंद्रित उत्पादनाशी संबंधित असते. • निर्वाह शेती • निर्वाह शेतीची ओळख शेतकऱ्यांद्वारे प्रामुख्याने त्यांच्या कुटुंबाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी पिके पिकवणे आणि पशुधन पाळणे, व्यावसायिक विक्रीसाठी नव्हे, अशी केली जाते. • हा सराव विकसनशील देशांमध्ये सामान्य आहे, जिथे लहान जमिनीचे तुकडे मिश्र पिकांसाठी वापरले जातात. • बाजरी, मका आणि भाज्या यांसारखी पिके सामान्यतः निर्वाह शेतीमध्ये पिकवली जातात. • ते अन्नसुरक्षा सुनिश्चित करते परंतु आर्थिक वाढीसाठी अनेकदा अतिरिक्त उत्पादन नसते.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):