Economy
Human Development Indices and Concepts
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
मध्ये मानवी गरीबी निर्देशांकाच्या जागी बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांकाची संकल्पना मांडण्यात आली.
Introduced the concept of multidimensional poverty index to replace human poverty index.
पर्याय (Options):
A
मानव विकास अहवाल १९९७
B
नियोजन आयोगाचा अहवाल २०१२
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
मानव विकास अहवाल २०१०
D
सुरेश तेंडुलकर समितीचा अहवाल २००९
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर मानव विकास अहवाल 2010 हे आहे.
मुख्य मुद्दे
• मानव विकास अहवाल 2010 मध्ये, मानव दारिद्र्य निर्देशांक (Human Poverty Index) च्या जागी बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (Multidimensional Poverty Index - MPI) सादर करण्यात आला.
• MPI ची रचना लोकांना आरोग्य, शिक्षण आणि राहणीमान यांमध्ये भेडसावणाऱ्या अनेक वंचिततेचे मोजमाप करण्यासाठी करण्यात आली आहे.
• ऑक्सफर्ड पॉव्हर्टी अँड ह्युमन डेव्हलपमेंट इनिशिएटिव्ह (OPHI) आणि युनायटेड नेशन्स डेव्हलपमेंट प्रोग्राम (UNDP) यांनी ते विकसित केले होते.
• MPI ला मागील निर्देशांकांच्या तुलनेत दारिद्र्याचे अधिक व्यापक आणि अचूक माप मानले जाते.
अतिरिक्त माहिती
• मानव विकास अहवाल 1997: या अहवालात मानवी विकासाच्या संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित केले आहे आणि दारिद्र्य निर्मूलन, लैंगिक समानता आणि शाश्वत विकासावर भर दिला आहे.
• नियोजन आयोग अहवाल 2012: हा अहवाल भारतातील दारिद्र्याच्या अंदाजानुसार, उपभोग खर्चावर आधारित अद्ययावत कार्यपद्धती वापरून तयार करण्यात आला होता.
• सुरेश तेंडुलकर समिती अहवाल 2009: ही समिती भारतातील दारिद्र्याचा अंदाज घेण्यासाठी पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी स्थापन करण्यात आली होती. यामध्ये दारिद्र्यरेषेत बदल प्रस्तावित केले होते.