सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर फक्त 1 आणि 3 आहे. In News
• बातम्या: भारताच्या अधिकृत दारिद्र्यरेषेच्या पुनरावलोकनासाठी PMEAC प्रमुख खेळपट्ट्या; निती आयोगाचा बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक 'दारिद्र्यरेषा नाही' असे प्रतिपादन
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• गिनी गुणांक:
• गिनी गुणांक हे लोकसंख्येतील उत्पन्न असमानतेचे मोजमाप आहे, 0 (परिपूर्ण समानता) ते 1 (परिपूर्ण असमानता) पर्यंत. म्हणून, विधान I योग्य आहे.
• बहुआयामी गरीबी निर्देशांक (MPI):
• बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (MPI) मध्ये आरोग्य (उदा., पोषण, बालमृत्यू), शिक्षण (उदा., शालेय शिक्षणाची वर्षे, शाळेत उपस्थिती), आणि राहणीमान (उदा., वीज, स्वच्छता, पिण्याचे पाणी, घरे, मालमत्ता).
• तथापि, MPI सर्व निर्देशकांना समान वजन देत नाही; प्रत्येक परिमाणात त्यांचे महत्त्व लक्षात घेऊन वेगवेगळी वजने नियुक्त केली जातात. म्हणून, विधान II अयोग्य आहे.
• गरिबीवरील रंगराजन समिती:
• गरिबीवरील रंगराजन समितीने भारतातील दारिद्र्यरेषेची पुन्हा व्याख्या केली, त्यात पोषण, मूलभूत घरगुती सुविधा आणि शिक्षण यासह निकषांचा व्यापक संच समाविष्ट केला. त्यामुळे विधान III योग्य आहे.
• म्हणून, योग्य उत्तर पर्याय (3) आहे.
The correct answer is 1 and 3 only.In News
• News: PMEAC chief pitches for a review of India’s official poverty line; asserts that the Niti Aayog’s Multidimensional Poverty Index ‘is not a poverty line’
Explanation & Key Takeaways:
• Gini Coefficient:
• The Gini Coefficient is a measure of income inequality within a population, ranging from 0 (perfect equality) to 1 (perfect inequality). Hence, Statement I is correct.
• Multidimensional Poverty Index (MPI):
• The Multidimensional Poverty Index (MPI) includes multiple indicators to measure poverty beyond income, such as health (e.g., nutrition, child mortality), education (e.g., years of schooling, school attendance), and living standards (e.g., electricity, sanitation, drinking water, housing, assets).
• However, the MPI does not assign equal weight to all indicators; different weights are assigned based on their importance within each dimension. Hence, Statement II is incorrect.
• Rangarajan Committee on Poverty:
• The Rangarajan Committee on Poverty redefined the poverty line in India, incorporating a broader set of criteria, including nutrition, basic household amenities, and education. Hence, Statement III is correct.
• Therefore, the correct answer is option (3).