economy
External Sector and Currency Exchange rate
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
आत्मनिर्भरतेचे सूचक काय आहे?
What is an indicator of self-reliance?
पर्याय (Options):
A
देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंच्या आयातीत वाढ.
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.
C
देशात तयार होऊ न शकणाऱ्या वस्तूंच्या निर्यातीत वाढ.
D
देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची निर्यात टाळणे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• एक आत्मनिर्भर अर्थव्यवस्था अशी असते की, तिला बाहेरील जगाशी कोणत्याही मदतीची, समर्थनाची, देवाणघेवाणीची किंवा व्यापाराची आवश्यकता नसते.
• देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळल्यास देशातील उपलब्ध संसाधनांचा वापर होईल आणि देशाबाहेरून कर्ज घेण्याचे ओझे कमी होईल. म्हणूनच, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक आहे.
• देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंच्या आयातीत वाढ झाल्याने इतर देशांकडून कर्ज घेण्याचा देशावरील भार वाढेल. म्हणून, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक नाही.
• देशात तयार होऊ न शकणाऱ्या वस्तूंच्या निर्यातीत वाढ झाल्याने देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर अतिरिक्त भार निर्माण होईल. म्हणून, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक नाही.
• देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची निर्यात टाळल्याने देशाची अर्थव्यवस्था मजबूत होण्याची संधी गमावली जाईल. म्हणून, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक नाही.
पूरक माहिती:
• आत्मनिर्भर भारत अभियान (अर्थात आत्मनिर्भर भारत योजना) केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी मे 2020 मध्ये चार टप्प्यात जाहीर केली.
• पंतप्रधानांनी जाहीर केले की, आत्मनिर्भर भारत किंवा स्वयंपूर्ण भारत खालील पाच स्तंभांवर आधारित असावा:
• अर्थव्यवस्था
• पायाभूत सुविधा
• 21 व्या शतकातील तंत्रज्ञान-आधारित व्यवस्था आणि प्रणाली
• मागणी
• सक्रिय लोकसंख्याशास्त्र