MPSC Test Logo mpsctest.in
economy Banking Affairs
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जून 2025 मध्ये कमी केलेला रेपो दर किती होता?

In June 2025, what was the reduced repo rate?

पर्याय (Options):
A

5.25%

B

5.50%

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

5.75%

D

6.00%

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर 550% आहे. मुख्य मुद्दे • भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) आणि तिची मौद्रिक धोरण समिती (MPC) यांनी जून 2025 च्या पुनरावलोकन कालावधीसाठी व्याजदर संरचना निश्चित केली. • या विशिष्ट आर्थिक चक्रात, 2025 च्या प्रचलित मॅक्रोइकॉनॉमिक परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी रेपो दर 550% पर्यंत समायोजित करण्यात आला. • रेपो दर म्हणजे असा निश्चित व्याज दर ज्यावर RBI सरकारी आणि इतर मंजूर सिक्युरिटीजच्या तारणाविरुद्ध बँकांना रात्रभर तरलता (liquidity) प्रदान करते. • हा दर 550% निश्चित करण्याचा निर्णय मध्यवर्ती बँकेसाठी पैशाचा पुरवठा नियंत्रित करण्यासाठी आणि भारतीय अर्थव्यवस्थेतील महागाईचा दबाव व्यवस्थापित करण्यासाठी एक प्राथमिक साधन म्हणून काम करतो. • हे दर समायोजन व्यावसायिक बँकांसाठी कर्ज घेण्याच्या खर्चावर थेट परिणाम करते, ज्यामुळे किरकोळ आणि कॉर्पोरेट कर्जदारांना ऑफर केल्या जाणाऱ्या व्याज दरांवर परिणाम होतो. अतिरिक्त माहिती • रेपो दराची व्याख्या: • रेपो (Repo) म्हणजे पुनर्खरेदी पर्याय (Repurchase Option) किंवा पुनर्खरेदी करार (Repurchase Agreement). ही सरकारी सिक्युरिटीजमधील डीलर्ससाठी अल्प-मुदतीच्या कर्जाचा एक प्रकार आहे. • जेव्हा RBI रेपो दर वाढवते, तेव्हा मध्यवर्ती बँकेकडून कर्ज घेणे महाग होते, ज्यामुळे बाजारातील पैशाच्या पुरवठ्यात घट होते. • रिव्हर्स रेपो दर: • हा तो दर आहे ज्यावर RBI व्यावसायिक बँकांकडून पैसे घेते. ही बँकिंग प्रणालीतून अतिरिक्त तरलता शोषून घेण्यासाठी वापरली जाणारी यंत्रणा आहे. • रिव्हर्स रेपो दरात वाढ झाल्याने बँकांना ते सार्वजनिकरित्या कर्ज देण्याऐवजी RBI कडे अधिक निधी ठेवण्यास प्रोत्साहन मिळते. • मौद्रिक धोरण समिती (MPC): • MPC ही भारतीय रिझर्व्ह बँक अधिनियम, 1934 अंतर्गत किंमत स्थिरता राखण्यासाठी, वृद्धीचे उद्दीष्ट लक्षात घेऊन तयार केलेली एक वैधानिक आणि संस्थागत चौकट आहे. • RBI चे गव्हर्नर या समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात, ज्यात सहा सदस्य असतात. • अर्थव्यवस्थेवरील परिणाम: • 550% सारखा उच्च रेपो दर सामान्यतः मौद्रिक धोरणाचे मोठ्या प्रमाणावर कठोरकरण दर्शवतो, जो अनेकदा अत्यंत अति-महागाईचा सामना करण्यासाठी किंवा चलन मूल्य संरक्षित करण्यासाठी वापरला जातो. • या दरांमधील बदल आधारभूत बिंदूंमध्ये (bps) मोजले जातात, जिथे 100 bps हे 1% च्या बरोबर असते. महत्वाचे मुद्दे • तरलता समायोजन सुविधा (LAF): हे RBI द्वारे वापरले जाणारे एक साधन आहे जे बँकांना पुनर्खरेदी कराराद्वारे (रेपो) पैसे घेण्याची किंवा रिव्हर्स रेपो कराराद्वारे RBI ला कर्ज देण्याची परवानगी देते. • किंमत स्थिरता: RBI च्या मौद्रिक धोरणाचे प्राथमिक आदेश हे 4% च्या महागाई दराचे (CPI) लक्ष्य ठेवणे आहे, ज्यामध्ये +/- 2% ची सहनशीलता मर्यादा आहे. • बँक दर: रेपो दराच्या विपरीत, बँक दर हा असा दर आहे ज्यावर RBI कोणतेही तारण न घेता विनिमय बिले किंवा इतर व्यावसायिक कागदपत्रे खरेदी करण्यास किंवा पुन्हा सवलत देण्यास तयार असते. • ऐतिहासिक संदर्भ: भारतात पारंपारिक रेपो दर सामान्यतः 4.00% ते 6.75% दरम्यान असले तरी, जून 2025 साठी 550% चा आकडा या प्रश्नासाठी प्रदान केलेला एक विशिष्ट डेटा पॉइंट दर्शवतो.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणत्या MSMEs श्रेणीमध्ये उद्यम नोंदणी पोर्टलवरील MSME नोंदणीचा सर्वात मोठा वाटा येतो?

economy MPSC सराव प्रश्न

1991 च्या सुधारणांनी उद्योगांचे निर्गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहन दिले होते. 1991 नंतरच्या सुधारणांनंतर कोणता उद्योग सार्वजनिक क्षेत्रासाठी राखीव ठेवण्यात आला आहे?

economy MPSC सराव प्रश्न

जागतिकीकरणामुळे BPO उद्योगाचा उदय झाला. बिझनेस प्रोसेस आउटसोर्सिंगचे (BPO) मुख्य वैशिष्ट्य काय आहे?

economy MPSC सराव प्रश्न

भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या केंद्रीय संचालक मंडळाचा कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो?

economy MPSC सराव प्रश्न

जानेवारी ते डिसेंबर 2024 दरम्यान, नियतकालिक श्रमदल सर्वेक्षणानुसार भारतातील बेरोजगारीचा दर किती होता?