current_affairs
National Affairs
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सरपंच पती संस्कृती संपवण्यासाठी कोणत्या मंत्रालयाने "असली प्रधान कोण?" हे डिजिटल अभियान सुरू केले?
Which Ministry launched the "Asli Pradhan Kaun?" digital campaign to end the 'Sarpanch Pati' culture?
पर्याय (Options):
A
महिला व बाल विकास मंत्रालय
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
पंचायती राज मंत्रालय
C
ग्रामीण विकास मंत्रालय
D
माहिती व प्रसारण मंत्रालय
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पंचायती राज मंत्रालय (MoPR) आहे.
In News
• पंचायती राज मंत्रालयाने (MoPR) "सरपंच पती" संस्कृतीला आळा घालण्यासाठी 4 मार्च 2025 रोजी "असली प्रधान कोण?" हे डिजिटल अभियान सुरू केले.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सहकार्य: हे अभियान द व्हायरल फिव्हर (TVF) च्या भागीदारीत विकसित करण्यात आले, ज्यामध्ये वेब सिरीज पंचायत च्या लोकप्रिय कथेचा वापर करण्यात आला.
• उद्दिष्ट: "प्रॉक्सी नेतृत्व" (proxy leadership) विरुद्ध लोकांना संवेदनशील करणे, जिथे पती (सरपंच पती) निवडून आलेल्या महिला प्रतिनिधींचे अधिकार वापरतात.
• लघुचित्रपट: या मुख्य चित्रपटात नीना गुप्ता (मंजू देवी म्हणून), फैजल मलिक आणि चंदन रॉय हे कलाकार आहेत, ज्यात एक महिला प्रधान तिची कर्तव्ये स्वतंत्रपणे पार पाडताना दाखवली आहे.
• अभियानाची छत्री: हे अभियान वर्षभर चालणाऱ्या “सशक्त पंचायत नेत्री अभियान” चा भाग आहे, ज्याचा उद्देश ग्रामीण प्रशासनातील महिलांसाठी क्षमता निर्माण करणे आहे.
• प्रक्षेपण ठिकाण: हा चित्रपट नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे 1,200 हून अधिक निवडून आलेल्या महिला प्रतिनिधींसमोर प्रदर्शित करण्यात आला.
पूरक माहिती:
• सरपंच पती संस्कृती
• एक अशी घटना जिथे निवडून आलेल्या महिला सरपंचाचा पती खरा निर्णय घेण्याचे अधिकार वापरतो, ज्यामुळे महिलांसाठी 33-50% घटनात्मक आरक्षण प्रभावीपणे बायपास होते.
• घटनात्मक आधार
• 73व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने (1992) पंचायती राज संस्थांमध्ये (PRIs) महिलांसाठी किमान एक तृतीयांश आरक्षण अनिवार्य केले.