📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • पाण्याचे रासायनिक रेणूसूत्र H₂O आहे, ज्यामध्ये हायड्रोजनचे २ अणू आणि ऑक्सिजनचा १ अणू एकत्र आलेले असतात. • मूलद्रव्यांचे अणुवस्तुमान (Atomic Mass): • हायड्रोजन (H) चे अणुवस्तुमान = १ u (Dalton) • ऑक्सिजन (O) चे अणुवस्तुमान = १६ u (Dalton) • पाण्याच्या एका रेणूतील वस्तुमानाची गणना: • हायड्रोजनचे एकूण वस्तुमान = २ अणू × १ = २ u • ऑक्सिजनचे एकूण वस्तुमान = १ अणू × १६ = १६ u • ऑक्सिजन ते हायड्रोजनचे वस्तुमानानुसार प्रमाण: • प्रमाण = १६ : २ • संक्षिप्त रूप दिल्यास = ८ : १ (म्हणजेच ऑक्सिजनचे ८ भाग आणि हायड्रोजनचा १ भाग). • (टीप: प्रश्नात हायड्रोजन ते ऑक्सिजन विचारल्यास १ : ८ येईल; येथे ऑक्सिजन ते हायड्रोजन विचारल्याने उत्तर ८ : १ आहे). • 📚 संबंधित महत्त्वाचे वैज्ञानिक नियम व तथ्ये: • स्थिर प्रमाणाचा नियम (Law of Constant Proportions): फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ जोसेफ प्राउस्ट (Joseph Proust) यांनी १७९९ मध्ये हा नियम मांडला. या नियमानुसार, कोणत्याही रासायनिक संयुगामध्ये त्याच्या घटकांचे वस्तुमानानुसार प्रमाण हे स्रोत काहीही असला तरी नेहमी स्थिर आणि निश्चितच असते. • पाण्याच्या रेणूचे एकूण वस्तुमान: १८ u (हायड्रोजन २ + ऑक्सिजन १६). पाण्याच्या वस्तुमानात ऑक्सिजनचे प्रमाण ८८.८९% तर हायड्रोजनचे प्रमाण ११.११% असते. • आकारमानानुसार प्रमाण (Ratio by Volume): पाण्याचे विद्युत अपघटन (Electrolysis) केल्यावर कॅथोडवर हायड्रोजन आणि ॲनोडवर ऑक्सिजन जमा होतो. त्यांचे आकारमानानुसार प्रमाण २ : १ असते.