Economy
Money and Banking
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणता भारतीय रिझर्व्ह बँकेचा परिमाणात्मक मौद्रिक उपाय नाही?
Which of the following is not a quantitative monetary measures of Reserve Bank of India?
पर्याय (Options):
A
बँक दर
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
नैतिक समजावणी
C
रोख राखीव प्रमाण
D
वैधानिक रोखता प्रमाण
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर नैतिक समजावणी आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
चलनविषयक धोरणाची परिमाणात्मक साधने:
• रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाची सामान्य साधने म्हणून ओळखली जाणारी परिमाणवाचक साधने ही नावाप्रमाणेच पैशाचे प्रमाण आणि परिमाण यांच्याशी जोडलेली साधने आहेत.
• ही साधने अर्थव्यवस्थेतील एकूण पैशाची रक्कम आणि बँक कर्जाचे प्रमाण नियंत्रित करण्यासाठी वापरली जातात.
• रोख राखीव प्रमाण, वैधानिक तरलता प्रमाण, खुल्या बाजारातील ऑपरेशन्स आणि रेपो रेट ही चलनविषयक धोरणाच्या गुणात्मक साधनांची काही उदाहरणे आहेत.
चलनविषयक धोरणाची गुणात्मक साधने:
• चलनविषयक धोरणाची गुणात्मक साधने हा भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) द्वारे वापरल्या जाणार्‍या साधनांचा एक संच आहे जो अर्थव्यवस्थेच्या विविध क्षेत्रांमध्ये कर्ज वापर आणि वाटप यात भेदभाव करतो.
• गुणात्मक साधने हे मौद्रिक धोरणाची निवडक साधने म्हणूनही ओळखली जातात.
• उदाहरणार्थ, लहान व्यवसाय, गृहनिर्माण क्षेत्र आणि ऑटोमोटिव्ह क्षेत्र यासारख्या विशिष्ट क्षेत्रांना कर्ज देण्यास प्रोत्साहन देण्यासाठी RBI मार्गदर्शक तत्त्वे हे एक प्रकारचे गुणात्मक साधन आहे.
• किरकोळ गरजेतील बदल, ग्राहक कर्जाचे नियमन, पत नियतन, नैतिक समजावणी आणि थेट कृती ही चलनविषयक धोरणाच्या गुणात्मक साधनांची उदाहरणे आहेत.