Geography
Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
महाराष्ट्र राज्यात 1911 ते 1921 या दशकात लोकसंख्या वाढ ऋणात्मक होती याचे कारण म्हणजे :
In the decade of 1911 to 1921 the Population Growth in the State of Maharashtra was negative. The reason behind it is ______.
पर्याय (Options):
A
त्या काळातील कमी जन्मदर
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
साथीच्या रोगांमुळे मृत्युदरातील वाढ
C
पुरामुळे झालेले मृत्यु
D
औद्योगिकरणाचा अभाव
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
पर्याय 2 हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• जनगणना वर्ष 1911-1921 मध्ये ऋणात्मक वाढीचा दर नोंदवला गेला जो संपूर्ण भारत आणि महाराष्ट्राच्या लोकसंख्याशास्त्रीय इतिहासात फक्त एकदाच झाला.
• लोकसंख्येच्या वाढीच्या जागी झालेल्या या घसरणीमुळेच 1921 हे वर्ष भारताच्या लोकसंख्याशास्त्रीय इतिहासात 'लोकसंख्या विभागणी' म्हणून ओळखले जाते.
• ऋणात्मक वाढ दराची कारणे खाली नमूद केली आहेत:
• साथीच्या रोगाचा प्रसार
• उच्च मृत्यू दर.
• मूलभूत गरजांचा अभाव.
• खराब आरोग्य सुविधा.
• अकार्यक्षम सार्वजनिक वितरण व्यवस्था.
• साथीच्या रोगाचा प्रसार:
• शतकापूर्वी (1918 मध्ये) त्या महामारीचा केंद्रबिंदू भारत होता, जिथे 10-20 दशलक्ष लोक मरण पावले.
• हा आजार पहिल्या महायुद्धात मायदेशी परतणाऱ्या सैनिकांनी भारतात आणला असे मानले जाते.