Geography
Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सन 1981 ते 2011. या कालावधीतील भारतीय लोकसंख्या वाढ आणि काल सापेक्ष बदल कोणती लोकसंख्या संक्रमण अवस्था दर्शविते?
India's population growth and temporal changes during 1981 to 2011 indicates the population transition stage of
प्रश्न आकृती (Question Diagram):
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
उच्च लोकसंख्या वाढीचा कालावधी, तरीही घटता कल
B
जलद लोकसंख्या वाढीचा कालावधी
C
लोकसंख्या वाढीतील सातत्य
D
स्थिर लोकसंख्या कालावधी
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पर्याय 1 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
भारतातील लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण:
• लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण हा जन्म आणि मृत्यू दर कमी होण्याचा एक दीर्घकालीन कल आहे, ज्यामुळे लोकसंख्येच्या वयाच्या वितरणात लक्षणीय बदल होतो.
• लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण सिद्धांत आपल्याला सांगतो की कोणत्याही प्रदेशाची लोकसंख्या उच्च जन्म आणि उच्च मृत्यूंपासून कमी जन्म आणि कमी मृत्यूमध्ये बदलते कारण समाज ग्रामीण कृषी आणि अशिक्षित ते शहरी औद्योगिक आणि साक्षर समाजात प्रगती करतो.
• हे बदल अशा टप्प्यांमध्ये होतात ज्यांना एकत्रितपणे लोकसंख्या चक्र म्हणून ओळखले जाते.
भारतातील लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण:
• पहिला टप्पा: हळू लोकसंख्या वाढीसह कमी जन्म आणि मृत्यू दर. (1901-1921)
• दुसरा टप्पा: जन्म आणि मृत्यू दर दोन्ही लक्षणीयरीत्या कमी होतात ज्यामुळे शून्य लोकसंख्या वाढ होते. (1921-1951)
• तिसरा टप्पा: जलद उच्च वाढीचा कालावधी (1951-1981)
• चौथा टप्पा: कमी होण्याच्या निश्चित चिन्हांसह उच्च वाढीचा कालावधी. (1981-2011)
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
