Geography
Indian Climate
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
नैऋत्य मान्सून दरम्यान खालीलपैकी कोणत्या ठिकाणी सर्वात कमी पाऊस पडतो?
Which one of the following places has the lowest rainfall during the South - West Monsoon?
पर्याय (Options):
A
कोलकाता
B
मंगळूर
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
चेन्नई
D
दिल्ली
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर चेन्नई हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• नैऋत्य मान्सून दरम्यान सर्वात कमी पाऊस चेन्नई येथे पडतो.
• कारणे:
• चेन्नई विषुववृत्त आणि समुद्राजवळ स्थित आहे, ज्यामुळे येथील हवामान उष्ण आणि दमट असते.
• हे कोरोमंडल किनारपट्टीवर स्थित आहे. नैऋत्य मान्सूनची बंगालच्या उपसागराची शाखा या किनारपट्टीला समांतर आहे.
• अरबी समुद्राकडून येणारे नैऋत्य मान्सून पश्चिम घाटामुळे अडविले जाते.
महत्त्वाची टीप:
• नैऋत्य मान्सून:
• भारतात नैऋत्य मान्सूनचे आगमन हे तिबेटच्या पठारावर कमी दाबाच्या निर्मितीमुळे होते.
• हे क मी दाबाचे क्षेत्र उन्हाळ्यातील अतिउष्ण वातावरणामुळे निर्मित होतो.
• यामुळे भारताच्या बहुतांश भागात मुसळधार पाऊस पडतो.
• भारतात, नैऋत्य मान्सूनचे आगमन दोन शाखांमध्ये होते:
• बंगालच्या उपसागराची शाखा
• अरबी समुद्राची शाखा
• अरबी समुद्राच्या शाखेमुळे थारच्या वाळवंटात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होतो.
• पश्चिम घाटावर मान्सूनच्या आगमनासह पर्जन्यमान प्राप्त करणारे केरळ हे पहिले राज्य ठरते.
• ही शाखा बंगालच्या उपसागराच्या शाखेपेक्षा प्रबळ असते.
• नैऋत्य मान्सूनवर परिणाम करणारे घटक:
• आंतर-उष्णकटिबंधीय अभिसरण क्षेत्र
• जेट प्रवाह
• उष्णकटिबंधीय पूर्वीय जेट
• जमीन आणि पाणी यांचे तापणे आणि थंड होणे यामधील फरक.
• उच्च-दाब क्षेत्राची उपस्थिती
• हे साधारणपणे जून ते सप्टेंबर या काळात होते.
• परतीचा मान्सून ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरमध्ये येतो.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram