Geography
Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
कर्नाटकातील कुद्रेमुख हे कशाच्या खाणकामासाठी प्रसिद्ध आहे:
Kudremukh in Karnataka is famous for the mining of:
पर्याय (Options):
A
चुनखडी
B
मॅंगनीज
C
तांबे
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
लोह खनिज
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर लोह खनिज आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• कर्नाटकातील चिक्कमंगळुरू जिल्ह्यात असलेले कुद्रेमुख हे मॅग्नेटाइट लोह खनिजाच्या सर्वात मोठ्या साठ्यांपैकी एक म्हणून जागतिक स्तरावर ओळखले जाते.
• स्थानिक कन्नड भाषेत कुद्रेमुख या नावाचा अर्थ घोड्याचा चेहरा असा होतो, जो पश्चिम घाट पर्वतरांगांमधील पर्वत शिखराच्या विशिष्ट आकाराचे वर्णन करतो.
• कुद्रेमुख आयर्न ओर कंपनी लिमिटेड (KIOCL) ची स्थापना 1976 मध्ये या साठ्यांचा वापर करण्यासाठी, प्रामुख्याने इराण आणि इतर राष्ट्रांना निर्यात करण्यासाठी एक विशेष सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम म्हणून करण्यात आली.
• हा खाण प्रकल्प तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत होता, ज्यामध्ये टेकड्यांवरून मंगळुरू बंदरापर्यंत लोह खनिजाची वाहतूक करण्यासाठी 67-किलोमीटर लांबीची स्लरी पाइपलाइन होती.
• संवेदनशील पर्यावरणीय क्षेत्रात असल्यामुळे, कुद्रेमुख राष्ट्रीय उद्यान आणि त्याच्या जैवविविधतेचे संरक्षण करण्यासाठी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने डिसेंबर 2005 मध्ये खाणकाम थांबवण्याचे आदेश दिले.
पूरक माहिती:
• चुनखडी:
• सिमेंट उद्योगासाठी हा एक महत्त्वाचा कच्चा माल आहे; कर्नाटकात, कलबुर्गी, बागलकोट आणि विजयपुरा जिल्ह्यांमध्ये याचे मोठे साठे केंद्रित आहेत.
• मॅंगनीज:
• कर्नाटक हे भारतातील मॅंगनीज खनिजाचे प्रमुख उत्पादक आहे, ज्याचे उच्च-गुणवत्तेचे साठे बळ्ळारीच्या संदूर प्रदेशात आणि शिमोगाच्या काही भागांमध्ये आढळतात.
• तांबे:
• कुद्रेमुखमध्ये आढळत नसले तरी, कर्नाटकातील तांब्याचे खाणकाम ऐतिहासिकदृष्ट्या चित्रदुर्ग जिल्ह्यातील इंगळदळ आणि हसन जिल्ह्यातील कल्याडी यांच्याशी संबंधित आहे.
• भूगोल:
• हा प्रदेश तुंगा, भद्रा आणि नेत्रावती या तीन प्रमुख नद्यांचे उगमस्थान आहे, जो खनिज संपत्तीच्या पलीकडे त्याचे पर्यावरणीय महत्त्व अधोरेखित करतो.