सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर 1965-68 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारतात 1965-68 मध्ये हरितक्रांतीची सुरुवात झाली.
• आधुनिक पद्धती आणि तंत्रज्ञानाचा अवलंब केल्यामुळे भारतीय शेतीचे औद्योगिक व्यवस्थेत रूपांतर झाल्याचा काळ म्हणून हरित क्रांतीचा उल्लेख केला जातो.
• भारतीय शेतीने जुन्या आणि मॅन्युअल पद्धती आणि नवीन, नाविन्यपूर्ण आणि तांत्रिक पद्धतींमधून संक्रमण केले.
• त्यात उच्च-उत्पन्न देणारी जात (HYV) बियाणे, ट्रॅक्टर, सिंचन सुविधा, कीटकनाशके आणि खते यासारख्या उत्पादनांचा वापर समाविष्ट आहे जे एकतर वापरले गेले नाहीत किंवा अतिशय मर्यादित प्रमाणात वापरले गेले.
• भारतीय हरितक्रांती ही एम. एस. स्वामीनाथन यांच्या मेंदूची उपज होती.
• एम.एस. स्वामीनाथन यांना भारतातील हरित क्रांतीचे जनक म्हणून ओळखले जाते.
• या क्रांतीमुळे विशेषतः पंजाब, हरियाणा आणि उत्तर प्रदेशमध्ये अन्नधान्य उत्पादनात वाढ झाली.
पूरक माहिती:
• भारतीय हरित क्रांती हा नॉर्मन बोरलॉगने सुरू केलेल्या मोठ्या आणि जागतिक हरित क्रांतीचा एक भाग होता.
• नॉर्मन बोरलॉग यांना जगात हरितक्रांतीचे जनक म्हटले जाते.
• नॉर्मन बोरलॉग यांना 1970 मध्ये जगभरातील 1 अब्जाहून अधिक लोकांना उपासमारीने मरण्यापासून वाचवण्यात त्यांच्या योगदानासाठी नोबेल शांतता पुरस्कार देण्यात आला.
इतर काही कृषी क्रांती
+----------------+---------------------------------------------+-----------------+
| क्रांती | उद्दिष्ट/उत्पादने | जनक |
+----------------+---------------------------------------------+-----------------+
| सुवर्ण क्रांती | एकूण फलोत्पादन, मध, फळ उत्पादनाशी संबंधित | निरपख तुतेज |
| निळी क्रांती | मत्स्य उत्पादनाशी संबंधित | डॉ. अरुण कृष्णन |
| राखाडी क्रांती | खतांशी संबंधित | - |
| श्वेतक्रांती | दुग्धव्यवसाय, दूध उत्पादनाशी संबंधित | वर्गीस कुरियन |
| पिवळी क्रांती | तेलबिया उत्पादनाशी संबंधित | सॅम पित्रोदा |
| गुलाबी क्रांती | कांदा उत्पादन / औषधनिर्माण / कोळंबी उत्पादन | दुर्गेश पटेल |
| काळी क्रांती | पेट्रोलियम उत्पादनाशी संबंधित | - |
+----------------+---------------------------------------------+-----------------+
The correct answer is 1965-68.
Explanation & Key Takeaways:
• Green Revolution was started in India in 1965-68.
• The green revolution is referred to as a period when Indian agriculture was converted into an industrial system due to the adoption of modern methods and technologies.
• Indian agriculture made a transition from old and manual methods and new, innovative and technological methods.
• It included the use of products like High-Yielding Variety (HYV) seeds, tractors, irrigation facilities, pesticides, and fertilizers which were either not used or used on a very limited scale.
• The Indian Green Revolution was the brainchild of M.S. Swaminathan.
• M.S. Swaminathan is known as the Father of the Green Revolution in India.
• This revolution led to an increase in food grain production especially in Punjab, Haryana, and Uttar Pradesh.
Related Concepts:
• The Indian Green Revolution was a part of the larger and global Green Revolution started by Norman Borlaug.
• Norman Borlaug is called the Father of the Green Revolution in the world.
• Norman Borlaug was given the Nobel Peace Prize in 1970 for his contribution to saving over 1 billion people worldwide from dying of starvation.
Some other Agricultural Revolutions
+-------------------+------------------------------------------------------------+-------------------+
| Revolution | Aim/Products | Father |
+-------------------+------------------------------------------------------------+-------------------+
| Golden Revolution | Related with Overall Horticulture, Honey, Fruit Production | Nirpakh Tutej |
| Blue Revolution | Related with Fish Production | Dr. Arun Krishnan |
| Grey Revolution | Related with Fertilizers | - |
| White Revolution | Related with Dairy, Milk Production | Verghese Kurien |
| Yellow Revolution | Related with Oil Seed Production | Sam Pitroda |
| Pink Revolution | Onion Production / Pharmaceuticals / Prawn Production | Durgesh Patel |
| Black Revolution | Related with Petroleum Production | - |
+-------------------+------------------------------------------------------------+-------------------+