Economy
Economy
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालील विधाने विचारात घ्या. अ. वाढ सर्वसमावेशक असते जेव्हा ती रोजगार निर्माण करते. ब. नियतकालिक श्रमशक्ती सर्वेक्षण दर्शविते की सप्टेंबर 2021 व सप्टेंबर 2022 मध्ये संपलेल्या तिमाहीत 15 वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या लोकांसाठी शहरी बेरोजगारीचा दर 7.2 टक्क्यांवरून 9.8 टक्क्यांपर्यंत वाढला आहे. वरीलपैकी कोणते / ती विधान / ने योग्य आहे / त ?
Consider the following statements. a. Growth is inclusive when it creates jobs. b. The periodic labour force survey shows that the Urban unemployment rate for people aged 15 years and above increased from 7.2 percent to 9.8 percent during quarter ending September 2021 to quarter ending September 2022. Which of the statement/s given above is/are correct?
पर्याय (Options):
A
केवळ अ योग्य आहे
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
केवळ ब योग्य आहे
C
दोन्ही अ आणि ब योग्य आहेत
D
वरीलपैकी कोणतेही नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
बरोबर उत्तर आहे केवळ ब योग्य आहे
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• नियतकालिक कामगार दल सर्वेक्षणातून असे दिसून आले आहे की सप्टेंबर २०२१ ते सप्टेंबर २०२२ पर्यंतच्या तिमाहीत १५ वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या लोकांसाठी शहरी बेरोजगारीचा दर ७.२ टक्क्यांवरून ९.८ टक्क्यांपर्यंत वाढला आहे.
• हा डेटा निर्दिष्ट कालावधीत शहरी भागातील आर्थिक परिस्थिती आणि रोजगाराच्या ट्रेंडचे प्रतिबिंबित करतो.
• बेरोजगारीचा दर हा आर्थिक आरोग्याचा एक महत्त्वाचा निर्देशक आहे, जो अनेकदा नोकरी बाजाराच्या मजबूतीचे मोजमाप करण्यासाठी वापरला जातो.
• विकास सर्वसमावेशक असण्यासाठी केवळ रोजगार निर्मितीची आवश्यकता नाही तर आर्थिक लाभांचे समान वितरण देखील आवश्यक आहे, जे केवळ रोजगार निर्मितीद्वारे दर्शविले जात नाही.
पूरक माहिती:
• समावेशक वाढ
• समावेशक वाढ म्हणजे अशी आर्थिक वाढ जी समाजात न्याय्यरित्या वितरित केली जाते आणि सर्वांसाठी संधी निर्माण करते.
• आर्थिक वाढीचे फायदे व्यापक प्रमाणात वाटून घेऊन गरिबी आणि असमानता कमी करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे.
• रोजगार निर्मिती हा एक पैलू आहे, परंतु समावेशक वाढीमध्ये शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि सामाजिक संरक्षणाची उपलब्धता सुधारणे देखील समाविष्ट आहे.
• समावेशक विकास साध्य करण्यासाठी संरचनात्मक सुधारणा, सामाजिक धोरणे आणि मानवी भांडवलातील गुंतवणूक आवश्यक आहे.
• बेरोजगारीचा दर
• बेरोजगारीचा दर म्हणजे बेरोजगार असलेल्या आणि सक्रियपणे रोजगार शोधणाऱ्या कामगार शक्तीची टक्केवारी.
• हे कामगार बाजाराच्या आरोग्याचे आणि एकूण अर्थव्यवस्थेचे एक प्रमुख सूचक आहे.
• उच्च बेरोजगारी दर आर्थिक संकटाचे संकेत देऊ शकतात, तर कमी दर मजबूत नोकरी बाजारपेठ दर्शवू शकतात.
• आर्थिक चक्रे, तांत्रिक बदल आणि धोरणात्मक निर्णय यासह विविध घटक बेरोजगारीच्या दरावर परिणाम करू शकतात.
• नियतकालिक कामगार दल सर्वेक्षण (पीएलएफएस)
• भारतात राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय (NSO) द्वारे नियतकालिक कामगार दल सर्वेक्षण (PLFS) केले जाते.
• शहरी भागांसाठी तिमाही आधारावर कामगार बाजार निर्देशकांचे विश्वसनीय अंदाज आणि ग्रामीण आणि शहरी दोन्ही भागांसाठी वार्षिक अंदाज प्रदान करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे.
• पीएलएफएस रोजगार, बेरोजगारी, कामगार सहभाग आणि इतर कामगार-संबंधित निर्देशकांवर डेटा गोळा करते.
• या सर्वेक्षणामुळे कामगार बाजाराची गतिशीलता समजून घेण्यास आणि रोजगाराच्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी धोरणे तयार करण्यास मदत होते.