सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर म्हणजे 30 दिवसांच्या अटकेनंतर मंत्र्यांना आपोआप काढून टाकणे .
In News
• 30 दिवसांच्या नजरकैदेनंतर मंत्र्यांना आपोआप काढून टाकण्यासाठी अमित शाह यांनी विधेयक सादर केले.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
•
20 ऑगस्ट 2025 रोजी, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी लोकसभेत संविधान (एकशे तीसवी सुधारणा) विधेयक, 2025 सादर केले.
•
या विधेयकात पंतप्रधान , मुख्यमंत्री आणि इतर मंत्र्यांना दोषी ठरवले नसले तरी, किमान पाच वर्षांच्या शिक्षेच्या आरोपाखाली सलग 30 दिवस ताब्यात घेतल्यास त्यांना आपोआप काढून टाकण्याची परवानगी आहे.
•
या विधेयकात खालील घटनात्मक सुधारणा प्रस्तावित आहेत:
•
अनुच्छेद 75 (केंद्रीय मंत्री परिषद): मंत्र्यांनी नजरकैदेच्या 31 व्या दिवसापर्यंत राजीनामा द्यावा किंवा त्यांना आपोआप काढून टाकले जावे.
•
अनुच्छेद 164 (राज्य मंत्री परिषद): राज्य स्तरावरील मुख्यमंत्र्यांसाठी समान नियम लागू करते.
•
अनुच्छेद 239 AA (दिल्लीची कार्यकारी): दिल्लीच्या मंत्र्यांना आणि मुख्यमंत्र्यांना समान नियम लागू होतात.
•
अंमलबजावणी यंत्रणा : अटकेत असलेल्या मंत्र्याला अधिकृतपणे काढून टाकावे लागते किंवा 30 दिवसांच्या कोठडीनंतर आपोआप पद सोडावे लागते. जर 30 दिवसांच्या आत जामीन मिळाला नाही, तर 31 व्या दिवशी त्या व्यक्तीला आपोआप काढून टाकले जाईल.
•
हे विधेयक पुढील पुनरावलोकनासाठी संयुक्त संसदीय समितीकडे पाठविण्यात आले आहे.
•
उद्दिष्टे : संवैधानिक नैतिकतेचे समर्थन करते, स्वच्छ प्रशासन सुनिश्चित करते आणि अटक झाल्यानंतर नागरी सेवकांच्या निलंबनाशी सुसंगत असते.
•
टीका : राजकीय गैरवापर, निवडक अटक आणि निर्दोषतेचा अंदाज , अधिकारांचे पृथक्करण आणि संघराज्य यासारख्या घटनात्मक तत्त्वांचे उल्लंघन याबद्दल चिंता.
•
समर्थन : काही जण याला जबाबदारी सुनिश्चित करण्यासाठी आणि गुन्हेगारी कार्यवाही सुरू असूनही पदावर राहणाऱ्या नेत्यांच्या प्रकरणांचे निराकरण करण्यासाठी आवश्यक सुधारणा म्हणून पाहतात.
The Correct Answer is Automatic removal of ministers after 30 days of detention.
In News
• Amit Shah Introduces Bill for Automatic Removal of Ministers After 30 Days of Detention.
Explanation & Key Takeaways:
•
On 20 August 2025, Amit Shah, Union Home Minister, introduced the Constitution (One Hundred and Thirtieth Amendment) Bill, 2025 in Lok Sabha.
•
The Bill allows the automatic removal of the Prime Minister, Chief Ministers, and other ministers if detained for 30 consecutive days on charges carrying a minimum five-year sentence, even without conviction.
•
The Bill proposes constitutional amendments in:
•
Article 75 (Union Council of Ministers): Ministers must resign by the 31st day of detention or be automatically removed.
•
Article 164 (State Council of Ministers): Applies similar rules for Chief Ministers at the state level.
•
Article 239AA (Delhi’s Executive): Applies the same rules to Delhi’s ministers and Chief Minister.
•
Implementation Mechanism: A detained minister must either be removed officially or automatically cease office after 30 days in custody. If bail isn't secured within 30 days, the person will be removed automatically on the 31st day.
•
The Bill has been referred to a Joint Parliamentary Committee for further review.
•
Objectives: Upholds constitutional morality, ensures clean governance, and aligns with the suspension of civil servants upon arrest.
•
Criticism: Concerns about political misuse, selective arrests, and undermining constitutional principles like presumption of innocence, separation of powers, and federalism.
•
Support: Some view it as a necessary reform to ensure accountability and address cases of leaders continuing in office despite ongoing criminal proceedings.