भगवान बिरसा मुंडा मार्ग जोडणी योजनेबाबत योग्य विधाने ओळखा. A. ही योजना महाराष्ट्र शासनाने सुरू केली. B. ही योजना केवळ आदिवासी गावांना जोडण्यासाठी सुरू करण्यात आली. C. ही योजना आदिवासी भागांना प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि आश्रमशाळांशी मुख्य रस्त्यांद्वारे जोडण्यासाठी तयार करण्यात आली होती. D. महाराष्ट्र शासनाने जानेवारी 2025 मध्ये ही योजना बंद केली.

पर्याय (Options):

A, B

B, C

A, B, C

अचूक उत्तर (Official Answer)

A, C आणि D

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)

योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे. Key Points • विधान A: भगवान बिरसा मुंडा मार्ग जोडणी योजना महाराष्ट्र शासनाने सुरू केली होती. आदिवासी लोकसंख्या जास्त असलेल्या प्रदेशांमध्ये कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यासाठी ही योजना सुरू करण्यात आली होती. हे विधान योग्य आहे. • विधान B: ही योजना केवळ आदिवासी गावांना जोडण्यासाठी तयार करण्यात आली होती. तथापि, पुढील विधानात नमूद केल्याप्रमाणे, आदिवासी वस्त्यांना आवश्यक सेवांशी जोडण्याच्या व्यापक उद्देशासाठी ती तयार करण्यात आली होती. हे विधान अयोग्य आहे. • विधान C: आदिवासी भागांना प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, आश्रमशाळा आणि मुख्य रस्त्यांशी जोडणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश होता. शिक्षण, आरोग्य सेवा आणि वाहतूक सुलभ करणे हा याचा उद्देश होता. हे विधान योग्य आहे. • विधान D: जानेवारी 2025 मध्ये महाराष्ट्र शासनाने ही योजना बंद केली नाही. त्यामुळे, हे एक काल्पनिक आणि अयोग्य विधान आहे. हे विधान अयोग्य आहे. • म्हणून, योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे. Additional Information • भगवान बिरसा मुंडा मार्ग जोडणी योजना: • दुर्गम भागातील आदिवासी गावांना जोडणी वाढवण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ही योजना सुरू केली. • यामध्ये आदिवासी वस्त्यांना महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांशी, जसे की प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, आश्रमशाळा (आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी निवासी शाळा) आणि मुख्य रस्त्यांशी जोडण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे. • या योजनेचा उद्देश आदिवासी समुदायांचे एकटेपण कमी करणे आणि त्यांना मूलभूत सुविधा आणि सेवा उपलब्ध करून देणे हा आहे. • महाराष्ट्रातील आदिवासी: • महाराष्ट्रामध्ये आदिवासी लोकसंख्या लक्षणीय आहे, विशेषतः पालघर, गडचिरोली, नंदुरबार आणि अमरावती यांसारख्या प्रदेशांमध्ये. • हे समुदाय अनेकदा डोंगराळ किंवा वनक्षेत्रात राहतात आणि त्यांना मर्यादित रस्ते जोडणी असते, त्यामुळे त्यांच्या विकासासाठी अशा योजना महत्त्वपूर्ण आहेत. • आदिवासींसाठी जोडणीचे महत्त्व: • रस्ते जोडणी आरोग्य सेवा, शिक्षण, बाजारपेठा आणि शासकीय सेवा उपलब्ध करून देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. • यामुळे वस्तूंच्या वाहतुकीस मदत होते आणि आदिवासी प्रदेशांना मुख्य प्रवाहाच्या अर्थव्यवस्थेत चांगले एकत्रीकरण करण्यास मदत होते, ज्यामुळे आर्थिक विकास सुलभ होतो. Important Points • बिरसा मुंडा यांच्याबद्दल: • बिरसा मुंडा हे एक आदिवासी स्वातंत्र्यसैनिक आणि नेते होते, ज्यांनी 19 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात ब्रिटीश वसाहतवादी राजवट आणि आदिवासी समुदायांच्या शोषणाविरोधात लढा दिला. • आदिवासी संस्कृती आणि हक्कांचे रक्षण करण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांसाठी त्यांना आदिवासी समुदायांमध्ये नायक मानले जाते आणि ते साजरे केले जातात. • आदिवासी विकासासाठी शासकीय उपक्रम: • वन बंधू कल्याण योजना आणि राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती वित्त व विकास महामंडळ यांसारख्या विविध योजनांचा उद्देश आदिवासी समुदायांचा उत्कर्ष करणे हा आहे. • या उपक्रमांमध्ये आदिवासी भागांमध्ये शिक्षण, आरोग्य सेवा, उपजीविका आणि पायाभूत सुविधा सुधारण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे.

The correct answer is Option 3. Key Points • Statement A: The Bhagwan Birsa Munda Road Linking Scheme was started by the Government of Maharashtra. This scheme was initiated to improve connectivity in regions with a predominant tribal population. This statement is correct. • Statement B: The scheme was designed to connect only tribal villages. However, it served a broader purpose of linking tribal settlements to essential services, as outlined in the next statement. This statement is incorrect. • Statement C: The primary objective of the scheme was to connect tribal areas with primary health centres, Ashram schools, and main roads. This was aimed at improving access to education, healthcare, and transportation. This statement is correct. • Statement D: The scheme was not discontinued by the Government of Maharashtra in January 2025. Thus, this is a hypothetical and incorrect statement. This statement is incorrect. • Hence, the correct answer is Option 3. Additional Information • Bhagwan Birsa Munda Road Linking Scheme: • This scheme was launched by the Government of Maharashtra to enhance the connectivity of tribal villages in remote areas. • It focuses on connecting tribal habitations to crucial infrastructure, such as primary health centres, Ashram schools (residential schools for tribal students), and main roads. • The scheme aims to reduce the isolation of tribal communities and improve their access to basic amenities and services. • Tribals in Maharashtra: • Maharashtra has a significant tribal population, particularly in regions like Palghar, Gadchiroli, Nandurbar, and Amravati. • These communities often reside in hilly or forested areas with limited road connectivity, making schemes like this one crucial for their development. • Importance of Connectivity for Tribals: • Road connectivity plays a vital role in ensuring access to healthcare, education, markets, and government services. • It also facilitates economic development by enabling the transportation of goods and better integration of tribal regions into the mainstream economy. Important Points • About Birsa Munda: • Birsa Munda was a tribal freedom fighter and leader who fought against British colonial rule and the exploitation of tribal communities in the late 19th century. • He is regarded as a hero among tribal communities and is celebrated for his efforts to preserve tribal culture and rights. • Government Initiatives for Tribal Development: • Various schemes like the Van Bandhu Kalyan Yojana and the National Scheduled Tribes Finance and Development Corporation aim to uplift tribal communities. • These initiatives focus on improving education, healthcare, livelihoods, and infrastructure in tribal regions.

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):